Doanh nghiệp kinh doanh sách giáo khoa thu nghìn tỷ nhưng lãi èo uột

Thu nghìn tỷ, lãi vài chục tỷ

Hai cái tên nổi bật nhất trong nhóm doanh nghiệp kinh doanh sách giáo dục trên sàn là CTCP Đầu tư và Phát triển Giáo dục Hà Nội (mã: EID) và CTCP Đầu tư và Phát triển Giáo dục Phương Nam (mã: SED).

EID bước vào năm 2026 với quy mô doanh thu vẫn ở mức cao. Trong 6 tháng đầu năm, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu thuần 728 tỷ đồng, tăng nhẹ so với mốc 723 tỷ đồng của năm ngoái. Lợi nhuận sau thuế của công ty ở mức 34,3 tỷ đồng, chưa tới 5% doanh thu. Điều này cũng đồng nghĩa cứ 100 đồng doanh thu, EID giữ lại chưa tới 5 đồng lợi nhuận sau thuế.

Nhìn về năm 2025, EID đạt khoảng 1.045 tỷ đồng doanh thu thuần và 63,5 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, tương đương biên lợi nhuận ròng chỉ 6%. Một năm trước đó, doanh thu thuần lên tới khoảng 1.131 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt hơn 75 tỷ đồng, tức biên lợi nhuận ròng chỉ bằng 6,6%.

Với CTCP Đầu tư và Phát triển Giáo dục Phương Nam, SED thậm chí cho thấy biên lợi nhuận ròng còn mỏng hơn. Trong nửa đầu 2026, doanh thu thuần tăng gần 15% so với cùng kỳ, nhưng giá vốn tăng tới 31%. Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh giảm 44% so với cùng kỳ, chỉ còn 20 tỷ đồng.

Lũy kế 6 tháng, SED đạt khoảng 858 tỷ đồng doanh thu thuần và hơn 21 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế. Với quy mô này, biên lợi nhuận ròng chỉ khoảng 2,5%.

Tương tự, năm 2025, doanh thu thuần của SED đạt khoảng 1.100 tỷ đồng, giảm gần 17% so với năm trước, trong khi lợi nhuận sau thuế chỉ khoảng 36 tỷ đồng, giảm tới 41%. Năm này, biên lợi nhuận ròng của doanh nghiệp chỉ 3,2%. Ngay cả trong năm 2024, năm mà SED ghi nhận doanh thu thuần cao nhất lịch sử, ở mốc 1.331 tỷ đồng và lợi nhuận cao kỷ lục ở mốc 61 tỷ đồng, thì biên lợi nhuận ròng của doanh nghiệp chỉ 4,6%

Như vậy, với cả EID và SED, câu chuyện không phải là thiếu doanh thu. Vấn đề nằm ở khả năng chuyển hóa doanh thu thành lợi nhuận.

Thu vài trăm tỷ, lãi vài tỷ

Nếu EID và SED có doanh thu nghìn tỷ thì nhóm CTCP Sách và Thiết bị Giáo dục Miền Nam (mã: SMN) và CTCP Đầu tư và Phát triển Giáo dục Đà Nẵng (mã: DAD) có quy mô nhỏ hơn, và đặc điểm lợi nhuận còn rõ nét hơn.

SMN là trường hợp đáng chú ý trong 6 tháng đầu năm nay. Doanh thu thuần đạt gần 270 tỷ đồng, tăng 45,4% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, tốc độ tăng doanh thu không chuyển thành mức tăng lợi nhuận tương ứng. Lũy kế 6 tháng, lợi nhuận sau thuế của SMN chỉ đạt khoảng 2,27 tỷ đồng, giảm 28,3% so với cùng kỳ. Như vậy, biên lợi nhuận ròng của SMN chỉ ở mức 0,8%.

Điểm đáng chú ý là biên lợi nhuận ròng dưới 1% không chỉ thể hiện ở nửa đầu năm nay, mà đã từng phản ánh trong kết quả kinh doanh của SMN ở năm trước đó. Như trong năm 2025, SMN đạt khoảng 333 tỷ đồng doanh thu thuần nhưng lợi nhuận sau thuế chỉ khoảng 732 triệu đồng, tương đương biên lợi nhuận ròng chỉ 0,2%.

Năm 2024, doanh thu cao hơn, khoảng 464 tỷ đồng, song lợi nhuận cũng chỉ ở mức hơn 9 tỷ đồng, tương đương biên lợi nhuận ròng 1,9%.

Nói cách khác, với SMN, quy mô doanh thu vài trăm tỷ đồng nhưng phần lợi nhuận cuối cùng thu về vô cùng bèo bọt.

CTCP Đầu tư và Phát triển Giáo dục Đà Nẵng (mã: DAD) cũng có bức tranh tương tự. Trong 6 tháng đầu năm 2026, doanh thu thuần của doanh nghiệp đạt khoảng 260 tỷ đồng, song lợi nhuận sau thuế chỉ có 2,7 tỷ đồng, sụt giảm nghiêm trọng so với mốc 7,9 tỷ đồng của năm trước đó.

Riêng quý II, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu thuần hơn 252 tỷ đồng nhưng lợi nhuận sau thuế chỉ 2,63 tỷ đồng, giảm 66,3% so với cùng kỳ. Quý I, doanh nghiệp gần như không có lãi, với lợi nhuận sau thuế chỉ khoảng 88 triệu đồng.

Tính cả năm 2025, DAD đạt khoảng 396 tỷ đồng doanh thu thuần và 10,4 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế. Năm 2024, doanh thu thuần đạt kỷ lục khoảng 500 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế là 11,4 tỷ đồng.

Như vậy, trong hai năm liên tiếp, DAD đều có doanh thu hàng trăm tỷ đồng nhưng lợi nhuận chỉ quanh mức 10 tỷ đồng. Sang năm 2026, khoảng cách này còn lớn hơn khi lợi nhuận 6 tháng sụt giảm mạnh.

Nếu EID, SED, SMN và DAD đều duy trì lợi nhuận dương thì CTCP Sách Giáo dục tại TP.HCM (mã: SGD) lại là trường hợp đáng chú ý ở chiều ngược lại.

Trong năm 2024, SGD đạt khoảng hơn 190 tỷ đồng doanh thu thuần nhưng vẫn ghi nhận lỗ sau thuế hơn 400 triệu đồng. Năm 2025, doanh thu tiếp tục giảm xuống 140 tỷ đồng và doanh nghiệp còn lỗ nhiều hơn, ở mức 580 triệu đồng.

Sang năm 2026, kết quả kinh doanh đã có dấu hiệu cải thiện khi doanh nghiệp bắt đầu ghi nhận lợi nhuận trở lại. Tuy nhiên, quy mô hoạt động vẫn thu hẹp đáng kể. Dữ liệu cho thấy doanh thu quý I chỉ khoảng 8,1 tỷ đồng, trong khi quý II tăng mạnh trở lại nhưng cũng chỉ ở mức hơn 38 tỷ đồng.

Quy mô không tỷ lệ thuận với lợi nhuận

Đặt 5 doanh nghiệp cạnh nhau, có thể thấy một bức tranh khá rõ trong nhóm doanh nghiệp kinh doanh sách giáo dục: doanh thu có tính mùa vụ rất cao. Phần lớn hoạt động kinh doanh tập trung vào giai đoạn trước năm học mới, khiến quý III đa phần là thời gian có doanh thu cao nhất trong năm.

Điểm chung tiếp theo của nhóm doanh nghiệp này là giá vốn chiếm tỷ trọng lớn trong doanh thu, chưa kể doanh nghiệp còn phải chi cho bán hàng, quản lý tài chính và các hoạt động vận hành khác, khiến phần lợi nhuận không còn quá dày.

Một yếu tố khác là thị trường sách giáo dục đang thay đổi. Việc triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, thay đổi bộ sách, chính sách lựa chọn và sử dụng sách giáo khoa khiến hoạt động phân phối có những năm biến động mạnh.

Với CTCP Sách và Thiết bị Giáo dục Miền Nam (mã: SMN), công ty từng chia sẻ rằng trong năm 2025, các đại lý mua sách giáo khoa cầm chừng do xuất hiện thông tin về khả năng áp dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất trên toàn quốc.

Bởi vậy, dù sách giáo khoa là sản phẩm thiết yếu và thị trường có lượng người sử dụng lớn, quy mô thị trường không đồng nghĩa với biên lợi nhuận cao. Bài toán của các doanh nghiệp trong ngành không đơn thuần là bán được bao nhiêu cuốn sách, mà là giữ lại được bao nhiêu đồng lợi nhuận sau mỗi mùa tựu trường.