Đề xuất đầu tư đường sắt TP HCM - Cần Thơ hơn 199.000 tỷ đồng

Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận vừa trình Bộ Xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đường sắt TP HCM - Cần Thơ sau hơn 5 năm nghiên cứu.

Theo phương án được liên danh tư vấn TEDI nghiên cứu, tuyến đường sắt dài 175,2 km bắt đầu từ ga An Bình và kết thúc tại ga Cần Thơ, đi qua 5 địa phương. Tuyến được quy hoạch đường đôi, khổ 1.435 mm, điện khí hóa.

Giai đoạn đầu, dự án dự kiến xây dựng đường đơn trên toàn tuyến, bố trí 12 ga, 4 ga khách tiềm năng, 3 depot cùng hệ thống công trình bảo dưỡng và các hạng mục kỹ thuật phục vụ khai thác.

Về kết cấu, khoảng 56% chiều dài tuyến sẽ được xây dựng cầu, chủ yếu tại khu vực đô thị, nơi có mật độ dân cư đông, các vị trí vượt sông và giao cắt với công trình giao thông khác. Khoảng 44% còn lại sử dụng kết cấu nền đất tại những khu vực có điều kiện địa chất phù hợp.

Một hạng mục quan trọng là cầu vượt sông Hậu, giữ vai trò bảo đảm tính liên tục của tuyến đường sắt. TEDI kiến nghị xây dựng cầu Cần Thơ 2 dùng chung cho đường bộ và đường sắt. Tầng trên bố trí 6 làn xe cao tốc, tầng dưới dành cho đường sắt đôi khổ 1.435 mm. Phương án này nhằm tiết kiệm quỹ đất, hạn chế ảnh hưởng đến quy hoạch, bảo đảm khả năng phát triển đường sắt trong tương lai.

Tư vấn đề xuất tuyến đường sắt có thiết kế tốc độ 160 km/h đối với tàu khách và 120 km/h đối với tàu hàng. Dự báo đến năm 2050, lượng hàng hóa xếp dỡ đạt khoảng 21 triệu tấn và hành khách khoảng 16 triệu lượt mỗi năm.

Về tổng mức đầu tư, báo cáo đang xem xét hai phương án kết cấu chính. Phương án thứ nhất là đi thấp trên phần lớn chiều dài tuyến, chỉ đi cao tại khu vực đô thị và những vị trí cần vượt địa hình. Tổng mức đầu tư giai đoạn I dự kiến khoảng 199.010 tỷ đồng, tương đương 7,514 tỷ USD, chưa bao gồm chi phí tài chính.

Phương án thứ hai là đi cao trên phần lớn tuyến, chỉ đi thấp tại khu vực ga hàng hóa. Tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 204.890 tỷ đồng, tương đương 7,736 tỷ USD.

Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận đề xuất sử dụng vốn đầu tư công thay vì phương thức đối tác công tư (PPP). Kinh nghiệm quốc tế cho thấy phương thức PPP trong lĩnh vực đường sắt chưa mang lại hiệu quả cao hơn đầu tư công.

Dự án được đề xuất chia thành hai giai đoạn. Trong đó, công tác giải phóng mặt bằng được thực hiện một lần trên toàn tuyến theo quy mô quy hoạch đường đôi khổ 1.435 mm.

Ở giai đoạn 1, dự án xây dựng đường đơn từ ga An Bình đến ga Cần Thơ, nền đường rộng 8 m. Các hạng mục xử lý lún nền đường và xây dựng công trình cầu được thực hiện theo quy mô đường đơn. Theo kế hoạch, tuyến đường sắt dự kiến khởi công năm 2028 và khai thác từ năm 2035.

Sang giai đoạn 2, tuyến đường sắt sẽ được hoàn thiện theo quy mô đường đôi, với bề rộng nền đường 12,3 m cùng các hạng mục công trình tương ứng. Thời điểm đưa vào khai thác dự kiến năm 2055, song tiến độ có thể được đẩy nhanh tùy khả năng bố trí nguồn lực và nhu cầu.

Tuyến đường sắt TP HCM - Cần Thơ sẽ kết nối giữa Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, tạo thêm động lực phát triển thị trường xây dựng, công nghiệp đường sắt và công nghiệp hỗ trợ trong nước.

Việc đầu tư tuyến đường sắt TP HCM - Cần Thơ dự kiến tạo ra thị trường xây dựng có giá trị khoảng 1,95 tỷ USD, tạo khoảng 36.900 việc làm trong thời gian thi công và 1.668 việc làm lâu dài trong quá trình vận hành, khai thác.