Đại diện NHNN nói gì về tình trạng mất cân đối vốn của hệ thống, khi tăng trưởng tín dụng vượt xa huy động?

Tại họp báo thông tin kết quả hoạt động ngân hàng 6 tháng đầu năm 2026 sáng 2/7, vấn đề tăng trưởng tín dụng được nhiều phóng viên quan tâm và đặt câu hỏi. Liệu có phải Ngân hàng nhà nước (NHNN) đang chấp nhận đánh đổi một phần rủi ro để hỗ trợ tăng trưởng không? 

Trả lời các phóng viên, ông Phạm Chí Quang - Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, cho biết tín dụng và tăng trưởng tín dụng là vấn đề được Chính phủ và NHNN rất quan tâm bởi vì đây là một trong những mục tiêu quan trọng để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, hỗ trợ đầu tư sản xuất kinh doanh và tiêu dùng.

"Không có tín dụng thì sẽ không thể có vòng quay luân chuyển vốn và không thể đạt được mục tiêu tăng trưởng. Tuy nhiên, không có nghĩa là NHNN sẽ tăng trưởng bằng mọi giá. Chúng ta đã biết trong tiến trình kinh tế luôn có những rủi ro đi kèm. Để đạt được hiệu quả kinh tế thì cần sự cung ứng tiền và thanh khoản thông suốt để kinh tế tăng trưởng tốt.", ông Quang phân tích.

Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ cũng cho biết ngành ngân hàng trong thời gian qua gặp rất nhiều khó khăn. Trong đó, khó khăn lớn nhất phải đối mặt là tốc độ tăng trưởng huy động vốn luôn thấp hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng. Bình quân trong giai đoạn 5 năm trở lại đây, tốc độ tăng trưởng tín dụng luôn cao hơn từ 3 - 4% so với tốc độ tăng trưởng huy động vốn.

"Tính đến 15/6, chênh lệch này tiếp tục tiếp diễn, tăng trưởng tín dụng là 6,38% trong khi tăng trưởng huy động vốn chỉ đạt khoảng 4,3%, chênh lệch khoảng 2%.", ông cho biết.

Theo ông Quang phân tích, việc chênh lệch này kéo giãn hệ số tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR) – một hệ số an toàn cực kỳ quan trọng trong quản trị bảng cân đối tiền tệ của các ngân hàng.

"Hệ số LDR của Việt Nam hiện nay dao động từ khoảng 112% đến 117%, đặc biệt tại các ngân hàng thương mại nhà nước là 111% đến 112% (tức là cứ 100 đồng huy động được thì đang cho vay ra 111-112 đồng, phần còn lại sử dụng các nguồn huy động khác không phải từ tiền gửi dân cư).", ông Quang nói.

Điều này cho thấy rằng hệ thống ngân hàng gặp áp lực nhưng không phải là áp lực thanh khoản mà là áp lực cân đối vốn. 

Đại diện NHNN cho biết về thanh khoản thì trong thời gian qua hệ thống ngân hàng Việt Nam có thanh khoản rất tốt, đều đạt 100% các khả năng chi trả. Nghĩa là khả năng rút vốn của người dân là các ngân hàng hoàn toàn đáp ứng được, không gặp khó khăn về thanh khoản.

Tuy nhiên, để đảm bảo được tỷ lệ an toàn về kỹ thuật thì thời gian qua các ngân hàng cũng gặp những thách thức, đặc biệt là khó khăn trong cân đối nguồn vốn. Chính điều đó đã dẫn đến việc lãi suất có xu hướng tăng, đặc biệt là từ cuối năm 2024 đến năm 2025 trở lại đây khi mà việc cân đối nguồn vốn và sử dụng vốn ngày càng khó khăn.

Ông cũng cho biết rằng, để xử lý khó khăn này cho hệ thống ngân hàng, Chính phủ, các bộ ngành và NHNN đã chung tay vào cuộc với loạt giải pháp.

Đầu tiên, nhìn vào đầu tư công. Mặc dù Chính phủ chỉ đạo rất nhiều các biện pháp để thúc đẩy đầu tư công và có những tiến triển rất tốt, tuy nhiên vẫn chưa đạt được như kỳ vọng. Do đó, số dư tiền gửi của Kho bạc Nhà nước (KBNN) tại hệ thống ngân hàng tăng khá nhanh.

Theo kế hoạch thì lẽ ra lượng tiền gửi KBNN sẽ trở thành các khoản chi tiêu đầu tư công, lan tỏa dòng tiền gửi vào các ngân hàng thông qua việc mua sắm đầu tư công, từ đấy góp phần cho các ngân hàng tăng được huy động tiền gửi từ nền kinh tế nhưng thực tế không được như kỳ vọng.

Do đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 168 cho phép Bộ Tài chính nâng tỷ lệ tiền gửi của KBNN tại các ngân hàng thương mại lên trên 50%. Trước đây, quy định tỷ lệ này tối đa chỉ là 50%, phần còn lại phải gửi tại Ngân hàng Trung ương. Việc nâng tỷ lệ này giúp các ngân hàng thương mại cải thiện các hệ số an toàn, đặc biệt là hệ số LDR.

Song song với đó, NHNN đã ban hành Thông tư 25 để điều chỉnh hệ số LDR, cho phép tính 20% cái số dư tiền gửi của KBNN vào hệ số LDR. "Trong thời gian tới, nếu cần thiết, chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu điều chỉnh để đảm bảo các tỷ lệ an toàn tốt hơn", ông Quang nói thêm.

Bên cạnh đó, về điều hành chính sách tiền tệ, ông Quang cho biết NHNN luôn có hai "cửa sổ" để cung ứng thanh khoản ra thị trường gồm thị trường mở (OMO), nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ (Swap) hoạt động rất kịp thời và linh hoạt, và áp sát thị trường. Nhờ đó, mặt bằng lãi suất thị trường liên ngân hàng đã được giữ ổn định và lan tỏa đến sự ổn định của mặt bằng lãi suất thị trường 1.

"Mặc dù có rất nhiều khó khăn trong cân đối vốn như thế, nhưng ngành ngân hàng đã có dấu hiệu giảm lãi suất, cụ thể là lãi suất huy động thì đã giảm 0,04% so với thời điểm trước ngày mùng 9/4, thời điểm thống đốc đã chỉ đạo, và lãi suất cho vay giảm khoảng 0,1%.", ông cho hay.

Ông cho biết trong thời gian tới, thông qua các kênh cung ứng tiền, NHNN sẽ điều hành để đảm bảo mặt bằng lãi suất trở lại ổn định. Ông cũng kỳ vọng với những chỉ đạo rất quyết liệt của Chính phủ thông qua Nghị quyết 168 và sự tăng cường tốc độ giải ngân đầu tư công thì tiền gửi của các tổ chức Chính phủ sẽ tăng khá tốt trong thời gian tới.

"Khi tốc độ tăng trưởng huy động vốn nó tốt đi thì mặt bằng lãi suất sẽ trở lại ổn định và có thể giảm trong thời gian tới.", ông nhận định.