Đại biểu Quốc hội: Cần rõ tiêu chí, thời điểm tính thuế đất bỏ hoang 0,2%

Chiều 23/10, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 3 Luật Thuế: thu nhập doanh nghiệp, sử dụng đất phi nông nghiệp, thu nhập cá nhân.

Với Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Chính phủ đề xuất áp thuế 0,2% với đất bỏ hoang, chậm hoặc không đưa vào sử dụng. Quy định này dự kiến không áp dụng hạn mức, tức là toàn bộ phần đất bỏ hoang, chậm hoặc không đi vào sử dụng đều bị tính thuế 0,2%, gấp gần 7 lần đất ở trong hạn mức.

Phần lớn đại biểu đều ủng hộ đề xuất này, nhằm tránh tình trạng găm giữ, đầu cơ, gây ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, nhiều đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ một số vấn đề khi áp thuế với đất bỏ hoang.

Phó bí thư Tỉnh ủy Lạng Sơn Đoàn Thu Hà cho rằng dự thảo dùng ba cụm từ "đất bỏ hoang", "không đưa vào sử dụng", "chậm đưa vào sử dụng" có nội hàm chưa rõ. Bà cũng đề nghị quy định cụ thể hơn về thời điểm tính thuế 0,2%.

"Mức thuế suất này tính từ ngày bắt đầu không sử dụng đất, thời điểm hết hạn hay khi cơ quan có thẩm quyền xác định tình trạng đất", bà nêu.

Góp ý tại tổ Hà Nội, Chủ tịch Agribank Tô Huy Vũ cho biết sửa Luật Đất đai cũng chưa có khái niệm và tiêu chí xác định thế nào là đất bỏ hoang. Theo ông, việc này dẫn đến rủi ro, vướng mắc khi áp dụng, nguy cơ thu trùng với các khoản tiền phạt lũy tiến đối với dự án chậm tiến độ.

Ông nói thêm, quy định trên có thể tác động tiêu cực đến xử lý nợ xấu của ngân hàng, nhất là nhóm bất động sản do các tổ chức tín dụng hoặc Công ty Quản lý tài sản (VAMC) nhận/nắm giữ trong quá trình xử lý tài sản bảo đảm. Đây là các thửa đất đang trong quá trình chờ bán xử lý nợ, không phải hành vi găm giữ hay đầu cơ.

"Nếu không có quy định loại trừ, chính sách này sẽ gây gánh nặng thuế không hợp lý cho các tổ chức tài chính", Chủ tịch Agribank chia sẻ.

Ngoài ra, bà Đoàn Thu Hà cũng đề nghị lượng hóa mức thuế 0,2% trên cơ sở giá đất tính thuế để đánh giá khả năng thúc đẩy đưa đất đi vào sử dụng. "Việc thu thuế phải được kết nối với xử lý vi phạm, thu hồi đất theo quy định. Không để hình thành tâm lý chỉ cần nộp thêm thuế là có thể tiếp tục giữ đất kéo dài", bà nói.

Một số ý kiến cũng đề xuất không nên thu thuế 0,2% với những trường hợp đất bị bỏ hoang với lý do khách quan. PGS. TS Trần Hoàng Ngân (đoàn TP HCM) nêu trường hợp người dân mua đất, nhưng điều kiện kinh tế chưa đủ để xây nhà ngay. "Những mảnh đất này có phải chịu thuế không? Luật cần phân biệt rõ, tránh trùng lắp và không nên đánh thuế với đất bỏ hoang vì lý do khách quan", ông Ngân đề nghị.

Bà Nguyễn Thị Việt Nga, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng, cũng cho rằng luật phải phân biệt rõ hành vi giữ đất, chậm triển khai với những trường hợp có nguyên nhân khách quan. "Cần phân biệt chậm sử dụng đất do chủ đầu tư với chậm vì thủ tục của cơ quan nhà nước, chưa bàn giao đất hoặc tiến độ phân kỳ được phê duyệt", bà nói.

Theo bà Nga, cơ quan soạn thảo cũng nên quy định phạm vi áp thuế có bao gồm đất ở hợp pháp của hộ gia đình, cá nhân chưa xây dựng hay không. "Đây là vấn đề tác động trực tiếp đến người dân, không nên để phát sinh cách hiểu khác nhau khi triển khai", đại biểu cho hay.

Tương tự đại biểu Đoàn Thu Hà, bà Việt Nga cũng đề nghị xác định cơ quan có trách nhiệm kết luận tình trạng sử dụng đất, mốc bắt đầu, kết thúc áp dụng thuế. Còn ông Trần Hoàng Ngân góp ý phải làm rõ thời gian bỏ hoang đất bao lâu thì bị đánh thuế.

Sau khi lắng nghe ý kiến của các đại biểu, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết sẽ chỉ đạo Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp rà soát, quy định rõ ràng trong luật "thế nào là đất bỏ hoang, đất không đưa vào sử dụng". Theo ông, quy định cần dễ áp dụng, khả thi trên thực tế.

Thủ tướng cho biết thêm, Luật Đất đai đã có quy định về tính thuế với đất không đưa vào sử dụng. Vì vậy, ông đề nghị phải tính toán, phân định rõ mức thuế suất, thời điểm áp dụng, nhằm bảo đảm đồng bộ, thống nhất, không chồng chéo về thuế.

Quốc hội sẽ thảo luận dự luật này tại nghị trường vào ngày 6/11. Nếu được Quốc hội thông qua vào 20/11, dự luật sẽ có hiệu lực từ 2027.