Cuộc đua trung tâm dữ liệu tại Việt Nam: Viettel dẫn đầu, đổ tiền xây thêm 5 trung tâm mới trong 4 năm tới

Dữ liệu thống kê về thị phần trung tâm dữ liệu tại Việt Nam được công bố tại sự kiện DCCI Summit 2026 sáng 20/4 cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các nhà cung cấp nội địa.

Cụ thể, Viettel IDC hiện đang là đơn vị chiếm thị phần lớn nhất với 41%. Xếp thứ hai là VNPT với 24% thị phần. Các vị trí tiếp theo lần lượt thuộc về CMC Telecom (12%), FPT Telecom (11%) và VNG (9%). Nhóm các nhà cung cấp khác chiếm 3% thị phần còn lại.

Tổng công suất trung tâm dữ liệu tại Việt Nam hiện đạt mức 104 Megawatt. Tuy nhiên, con số này được dự báo sẽ tăng gấp 5 đến 6 lần trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, ước đạt gần 600 Megawatt. 

Sự mở rộng này có sự tham gia của các doanh nghiệp nội địa lẫn các nhà đầu tư quốc tế. Các tập đoàn công nghệ lớn như Microsoft đã công bố thông tin khởi công các dự án trung tâm dữ liệu mới tại khu vực TP HCM.

Động lực cho sự mở rộng này đến từ nhu cầu thực tế của thị trường. Hiện tốc độ tăng trưởng dịch vụ cho thuê chỗ đặt máy chủ tại Việt Nam đạt khoảng 19%. Xét về quy mô khu vực, trong khi tốc độ tăng trưởng trung bình toàn cầu của lĩnh vực DC là 8,8% và khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APAC) là 9,3%, thì Việt Nam và khu vực Đông Nam Á ghi nhận mức tăng trưởng đồng bộ khoảng 14,2%. Mức tăng trưởng của Việt Nam hiện cao vượt mức trung bình thế giới khoảng 1,5 lần.

Sự phát triển của thị trường Việt Nam diễn ra trong bối cảnh chuỗi cung ứng hạ tầng số toàn cầu đang có sự cơ cấu lại. Theo dữ liệu được ông Lê Bá Tân, CEO Viettel IDC chia sẻ tại DCCI Summit 2026, tổng chi tiêu toàn cầu trong lĩnh vực DC dự báo sẽ tăng từ 379 tỷ USD lên 627 tỷ USD vào cuối thập kỷ này.

Hiện toàn thế giới có xấp xỉ 11.000 trung tâm dữ liệu. Mỹ là quốc gia sở hữu số lượng lớn nhất với gần 4.000 DC, nhiều hơn 14 quốc gia xếp từ thứ 2 đến thứ 15 cộng lại. Tuy nhiên, hoạt động phát triển DC tại Mỹ đang gặp rào cản về nguồn nhiên liệu và năng lượng. Một số bang tại Mỹ đã ban hành chính sách hạn chế và cấm xây dựng trung tâm dữ liệu mới do cạn kiệt tài nguyên.

Điều này dẫn đến xu hướng các tập đoàn công nghệ lớn (Big Tech) dịch chuyển trung tâm dữ liệu sang khu vực Đông Nam Á và APAC. Thống kê cho thấy các quốc gia khu vực APAC như Nhật Bản, Singapore, Australia sẽ hình thành khoảng 19,4 Gigawatt trung tâm dữ liệu AI trong thời gian tới, với khoảng 3,7 Gigawatt (tương đương 20%) đang trong quá trình xây dựng.

Để đón đầu sự chuyển dịch sang hạ tầng AI, Viettel đã công bố kế hoạch triển khai 5 trung tâm dữ liệu AI Factory trong giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2030. Các cơ sở này sẽ được đặt tại ba miền, cụ thể là: TP HCM (khu vực Hóc Môn, Củ Chi), Hà Nội (Khu công nghệ cao Hòa Lạc) và Đà Nẵng.

Kế hoạch này nhằm mục tiêu xây dựng tổng công suất đạt 350 Megawatt từ nay đến năm 2030. Định hướng của Viettel không chỉ dừng ở việc xây dựng data center đơn thuần mà là phối hợp với các đơn vị khác để kiến tạo nền tảng hạ tầng cho nền kinh tế số và kinh tế AI của Việt Nam.

Sự tập trung vào hạ tầng AI (AI DC) phản ánh sự thay đổi trong cơ cấu tiêu thụ năng lượng và chi phí đầu tư. 

Hiện tại, dù các AI DC chỉ chiếm dưới 1% tổng số 11.000 trung tâm dữ liệu trên thế giới, nhưng nhóm này đã tiêu thụ xấp xỉ 25% tổng năng lượng của toàn bộ các DC. Dự kiến đến cuối thập kỷ (khoảng năm 2030), nhóm AI DC sẽ chiếm một nửa dung lượng tiêu thụ năng lượng toàn cầu so với các DC truyền thống. 

Về mặt đầu tư, hơn 90% chi tiêu toàn cầu trong tương lai sẽ được dành cho AI DC, trong khi các DC thông thường sẽ ngày càng thu hẹp.

Việc xây dựng 5 trung tâm dữ liệu mới của Viettel, cũng như các dự án trong tương lai tại Việt Nam, đòi hỏi sự thay đổi hoàn toàn về kiến trúc so với trước đây để đáp ứng 4 tiêu chuẩn của một Data Center "AI ready":

Thứ nhất, về công suất điện: Mật độ công suất trên một rack sẽ tăng từ 5-10 kW hiện nay lên đến mức 100-150 kW. Với mật độ này, một không gian trước đây đặt hàng trăm rack nay chỉ cần đặt khoảng mười rack AI là tiêu thụ hết toàn bộ tài nguyên điện. Do đó, quỹ đất không còn là vấn đề lớn nhất, mà khả năng cung cấp tài nguyên điện mới là yếu tố quyết định.

Thứ hai, về hạ tầng mạng lưới: Tốc độ kết nối (DC Network) phải được nâng cấp từ 100-200 Gbps lên 400-800 Gbps, hoặc thậm chí đạt 1.6 Terabit/giây. Hệ thống mạng Infiniband sẽ được sử dụng để đảm bảo quá trình tương tác của các cụm (cluster) AI diễn ra theo thời gian thực.

Thứ ba, về công nghệ làm mát: Các hệ thống điều hòa khí chính xác truyền thống không còn khả năng đáp ứng. Các trung tâm mới phải áp dụng công nghệ làm mát bằng chất lỏng như rear door cooling, direct-to-chip, hoặc immersion cooling.

Thứ tư, về quản trị: Áp dụng hệ thống quản lý thông minh DCIM (Data Center Intelligent Management System) để vận hành tự động và tự trị.

Về mặt thiết bị phần cứng, thị trường cũng đang ghi nhận sự thay đổi từ mô hình lắp ráp card GPU vào máy chủ sang mô hình Rack Scale. Trong mô hình mới này, các nhà thiết kế như Huawei, NVIDIA, Foxconn tích hợp sẵn máy chủ, thiết bị mạng Infiniband và hệ thống làm mát thành các rack công suất siêu lớn (từ 100kW đến 150kW trở lên) để đưa thẳng vào lắp đặt tại trung tâm dữ liệu. Vai trò của trung tâm dữ liệu lúc này tập trung vào việc cung cấp nguồn làm mát (dung môi chất làm lạnh) và tải nguồn điện.

Sự thay đổi về công nghệ cũng dẫn đến sự thay đổi trong phương thức tính phí và đo lường hiệu quả kinh doanh. Nếu như trước đây, việc kinh doanh hạ tầng dựa trên việc bán tài nguyên theo rack, theo megabyte lưu trữ (storage), băng thông đường truyền (bandwidth) hay tài nguyên máy tính (compute resources), thì mô hình AI DC sử dụng đơn vị mới là "token per watt" (throughput). Các nhà cung cấp sẽ tính phí dựa trên số lượng token đầu vào (input) và đầu ra (output).

Chia sẻ về phương thức này, ông Tân lấy ví dụ: "Nếu giả sử mỗi từ (word) là một token, thì cụm từ 'Thủ đô Hà Nội' sẽ tương đương với 4 token. Cách tính tiền dựa trên tổng số token của câu hỏi và câu trả lời." Đây được xác định là giá trị của các mô hình kinh doanh AI DC thế hệ mới, thay thế cho các chỉ số đo lường truyền thống.