Cùng bán giày, vì sao ECCO lỗ 2 năm liên tiếp còn Nike, Adidas vẫn lãi hàng tỷ USD?

ECCO liên tiếp báo lỗ, Nike và Adidas vẫn báo lãi

ECCO, thương hiệu giày dép có lịch sử hơn 60 năm của Đan Mạch, đang trải qua giai đoạn kinh doanh nhiều thách thức. Theo báo cáo tài chính hợp nhất của ECCO Sko A/S, doanh thu thuần của tập đoàn đạt 1,57 tỷ euro năm 2023, sau đó giảm xuống còn gần 1,49 tỷ euro năm 2024 và khoảng 1,41 tỷ euro năm 2025.

Năm 2024 cũng đánh dấu sự đảo chiều trong kết quả kinh doanh khi ECCO chuyển từ lãi sau thuế 47 triệu euro năm trước sang lỗ hơn 37 triệu euro. Năm 2025, tập đoàn vẫn báo lỗ sau thuế khoảng 24 triệu euro, dù mức lỗ đã thu hẹp.

Như vậy, trong hai năm liên tiếp, ECCO ghi nhận tổng khoản lỗ sau thuế khoảng 61 triệu euro. Đây là diễn biến đáng chú ý nếu nhìn lại giai đoạn trước đó, khi doanh nghiệp từng đạt lợi nhuận sau thuế gần 48,7 triệu euro năm 2022 và 47 triệu euro năm 2023.

Trong báo cáo thường niên năm 2025, ban lãnh đạo ECCO thừa nhận kết quả kinh doanh không đạt kỳ vọng. Doanh số thấp hơn kế hoạch và tiếp tục giảm so với năm trước. Những nỗ lực cắt giảm đáng kể chi phí cơ sở vẫn chưa đủ bù đắp phần doanh thu sụt giảm. Ngoài ra, ECCO còn gánh thêm các khoản chi phí không thường xuyên liên quan đến những sáng kiến nhằm cải thiện hoạt động kinh doanh cốt lõi và năng lực cạnh tranh dài hạn.

Tuy nhiên, cần nhìn sâu hơn vào các chỉ tiêu tài chính để thấy bản chất khoản lỗ của ECCO. Năm 2024, tập đoàn vẫn ghi nhận lợi nhuận trước lãi vay và thuế (EBIT) hơn 30 triệu euro. Sang năm 2025, chỉ tiêu này tăng lên khoảng 44 triệu euro.

Điều đó có nghĩa ECCO không ghi nhận lợi nhuận âm từ hoạt động kinh doanh trước lãi vay và thuế trong hai năm nói trên. Áp lực lớn nằm ở các khoản chi phí tài chính và thuế thu nhập doanh nghiệp.

Riêng năm 2025, lợi nhuận trước thuế của tập đoàn đạt khoảng 24,8 triệu euro, nhưng chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp lên tới gần 48,8 triệu euro, khiến kết quả cuối cùng chuyển thành lỗ 24 triệu euro. Năm 2024, lợi nhuận trước thuế chỉ đạt khoảng 5,1 triệu euro, trong khi chi phí thuế là gần 42,7 triệu euro.

Ở chiều ngược lại, hai thương hiệu thể thao lớn là Nike và Adidas vẫn duy trì lợi nhuận hàng tỷ USD, dù không phải không gặp khó khăn.

Theo báo cáo thường niên, Nike đạt doanh thu 46,4 tỷ USD trong năm tài chính 2026, gần như đi ngang so với mức 46,3 tỷ USD của năm tài chính 2025. Lợi nhuận ròng đạt 3,1 tỷ USD, giảm khoảng 3,4% so với mức 3,2 tỷ USD của năm trước. So với năm tài chính 2024, lợi nhuận của Nike đã giảm đáng kể từ mốc 5,7 tỷ USD.

Trong khi đó, Adidas có kết quả tích cực hơn. Năm 2025, doanh thu tập đoàn đạt 24,8 tỷ euro, tăng 5% so với năm trước. Lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông đạt 1,34 tỷ euro, tăng 75% so với mức 764 triệu euro năm 2024. Biên lợi nhuận gộp cũng cải thiện từ 50,8% lên 51,6%.

Một bên tự sở hữu nhà máy, một bên tập trung thuê gia công

Được thành lập năm 1963 tại Đan Mạch, ECCO phát triển theo mô hình tích hợp dọc, tức doanh nghiệp tham gia và kiểm soát nhiều công đoạn trong chuỗi giá trị sản phẩm.

Theo giới thiệu trên website chính thức, ECCO là một trong số ít doanh nghiệp giày dép lớn sở hữu và vận hành cả cơ sở sản xuất lẫn hệ thống bán lẻ của riêng mình. Không chỉ sản xuất giày, tập đoàn còn sở hữu các xưởng thuộc da, qua đó tham gia sâu hơn vào khâu nguyên liệu đầu vào.

Sau đợt tái cơ cấu mạng lưới sản xuất toàn cầu năm 2026, website tập đoàn hiện giới thiệu ba địa điểm sản xuất giày và thuộc da tại Trung Quốc, Indonesia và Thái Lan. Trước đó, ECCO còn có các cơ sở sản xuất tại Việt Nam và Bồ Đào Nha, nhưng hai địa điểm này đã được thông báo đóng cửa vào đầu tháng 11.

Mô hình tích hợp dọc cho phép ECCO kiểm soát trực tiếp chất lượng nguyên liệu, quy trình sản xuất, công nghệ thuộc da và tiêu chuẩn thành phẩm. Đây cũng là một phần trong chiến lược xây dựng thương hiệu giày cao cấp của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, sở hữu hệ thống sản xuất quy mô lớn đồng nghĩa với việc tập đoàn phải duy trì nguồn lực đáng kể cho nhà xưởng, máy móc, nhân sự, quản lý vận hành và các khoản đầu tư dài hạn. Những chi phí này không dễ dàng điều chỉnh ngay khi nhu cầu thị trường suy giảm.

Khi đơn hàng giảm hoặc công suất nhà máy không được khai thác hết, doanh nghiệp vẫn phải duy trì một phần chi phí vận hành. Điều này có thể tạo áp lực lên hiệu quả sử dụng tài sản và khả năng sinh lời, nhất là khi doanh thu liên tục đi xuống.

Trong khi đó, Nike lựa chọn mô hình thuê gia công đối với gần như toàn bộ sản phẩm giày dép và quần áo. Theo báo cáo thường niên năm tài chính 2026, đến ngày 31/5/2026, các đối tác gia công của Nike vận hành 95 nhà máy sản xuất giày thành phẩm tại 11 quốc gia. Riêng thương hiệu Nike có 15 đối tác gia công giày trong năm tài chính này.

Việt Nam tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng của Nike. Các nhà máy tại Việt Nam sản xuất khoảng 52% tổng sản lượng giày mang thương hiệu Nike trong năm tài chính 2026. Indonesia đứng thứ hai với 27%, tiếp theo là Trung Quốc với 16%.

Với mô hình đẩy mạnh thuê gia công, Nike không phải trực tiếp sở hữu và vận hành toàn bộ hệ thống nhà máy sản xuất giày. Thay vào đó, doanh nghiệp tập trung vào các hoạt động có giá trị gia tăng lớn như nghiên cứu, thiết kế, phát triển công nghệ, xây dựng thương hiệu, marketing và phân phối sản phẩm.

Adidas cũng lựa chọn hướng đi tương tự. Theo báo cáo thường niên năm 2025, tập đoàn thuê ngoài gần 100% hoạt động sản xuất cho các đối tác độc lập, phần lớn đặt tại châu Á.

Trong năm 2025, Adidas hợp tác với 123 đối tác sản xuất độc lập, vận hành 279 cơ sở sản xuất. Trong đó, Việt Nam là quốc gia cung ứng lớn nhất, chiếm 27% tổng sản lượng của tập đoàn, tiếp theo là Indonesia với 18% và Trung Quốc với 16%.

“Với mô hình tìm nguồn cung linh hoạt và có khả năng đáp ứng nhanh, chúng tôi có thể phản ứng nhanh trước những thay đổi trong mô hình đặt hàng. Phối hợp chặt chẽ với các đối tác bán buôn, chúng tôi liên tục đánh giá tốc độ tiêu thụ sản phẩm và có thể bổ sung những sản phẩm được ưa chuộng trong mùa kinh doanh. Cách làm này giúp giảm rủi ro tồn kho, thúc đẩy doanh thu thuần tăng thêm và cải thiện biên lợi nhuận nhờ giảm quy mô đơn hàng ban đầu”, báo cáo của Adidas nêu rõ.

Dù vậy, thuê gia công không đồng nghĩa với việc Nike và Adidas loại bỏ hoàn toàn rủi ro sản xuất. Nike thừa nhận trong báo cáo thường niên rằng sự phụ thuộc vào một số lượng hạn chế nhà sản xuất giày có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ gián đoạn nguồn cung, chậm giao hàng hoặc gia tăng chi phí nếu đối tác gặp khó khăn.

Xét về hiệu quả kinh doanh, ngoài mô hình sản xuất, sức mạnh thương hiệu và khả năng tiêu thụ sản phẩm cũng là yếu tố quan trọng tạo nên sự khác biệt.

Adidas ghi nhận các sản phẩm mang thương hiệu chủ lực Adidas tăng 13% doanh thu trong năm 2025, nếu loại trừ ảnh hưởng của biến động tỷ giá. Mức tăng trưởng này được ghi nhận tại tất cả các thị trường, trong đó Mỹ Latinh tăng 22%, các thị trường mới nổi tăng 17%, Nhật Bản và Hàn Quốc tăng 14%, Trung Quốc tăng 13%, còn châu Âu và Bắc Mỹ cùng tăng 10%.

Trong khi đó, Nike điều chỉnh chiến lược phân phối để đạt hiệu quả kinh doanh. Dù doanh thu bán hàng trực tiếp qua kênh Nike Direct giảm 6%, doanh thu bán buôn vẫn tăng 6%, giúp thương hiệu duy trì quy mô doanh thu hàng chục tỷ USD.

Nhìn từ ba doanh nghiệp, không thể kết luận mô hình tự sản xuất là nguyên nhân duy nhất khiến ECCO thua lỗ, hay thuê gia công đương nhiên giúp Nike và Adidas có lợi nhuận cao.

Tuy nhiên, sự khác biệt trong cách tổ chức chuỗi cung ứng cho thấy một vấn đề cơ bản của ngành giày dép: Mô hình sở hữu nhà máy giúp doanh nghiệp kiểm soát sâu hơn chất lượng và quy trình sản xuất, nhưng cũng đòi hỏi nguồn lực lớn để duy trì. Ngược lại, thuê gia công giúp các thương hiệu linh hoạt hơn trong việc tổ chức sản xuất, song phải chấp nhận sự phụ thuộc nhất định vào các đối tác cung ứng.