Cú 'tất tay' với crypto của định chế Phố Wall 233 năm tuổi

Vận hành tập trung, kiểm soát chặt chẽ và đóng cửa vào cuối tuần, Sở giao dịch chứng khoán New York (NYSE) từ lâu được xem là biểu tượng điển hình của mọi thứ mà bitcoin ra đời để thách thức. Thế nhưng, “gã khổng lồ” 233 năm tuổi của Phố Wall này lại đang âm thầm định vị bản thân như một thế lực mới đầy bất ngờ trong lĩnh vực tiền mã hóa.

Với hàng tỷ USD được rót vào tài sản số cùng kế hoạch xây dựng nền tảng giao dịch 24/7 cho các hình thức chứng khoán dựa trên blockchain, sàn giao dịch mang tính biểu tượng này đang bước vào cuộc chuyển mình lớn nhất, và có lẽ cũng rủi ro nhất, trong lịch sử: sử dụng chính công nghệ sổ cái phân tán đứng sau bitcoin để tái tạo lại hệ thống mà họ đã dành hàng thế kỷ gây dựng.

“Chúng tôi từng đi đầu trong làn sóng chuyển đổi thị trường từ mô hình analog sang điện tử. Và giờ đây, sau một phần tư thế kỷ, chúng ta đang chứng kiến làn sóng chuyển đổi tiếp theo, từ điện tử sang số hóa”, Michael Blaugrund, Phó Chủ tịch phụ trách sáng kiến chiến lược tại Intercontinental Exchange (ICE), công ty mẹ của NYSE, chia sẻ.

Ông dự báo một “kịch bản rất có khả năng xảy ra” mà ở đó blockchain sẽ trở thành nền tảng chủ chốt cho các hoạt động cốt lõi của NYSE, bao gồm giao dịch, bù trừ, thanh toán, huy động vốn và phân phối dữ liệu.

Niềm tin này, dẫn dắt bởi nhà sáng lập kiêm CEO của Intercontinental Exchange, Jeffrey Sprecher, đã mở đường cho khoản đầu tư khoảng 200 triệu USD vào sàn giao dịch tiền mã hóa OKX hồi tháng 3, WSJ dẫn nguồn tin thân cận. Thương vụ này đưa định giá OKX lên mức 25 tỷ USD.

Khoản đầu tư nói trên là một phần trong làn sóng rộng lớn tại Phố Wall, khi các định chế tài chính bắt đầu dấn thân vào những “canh bạc” rủi ro vốn trước đây bị xem là ngoài giới hạn, từ thị trường dự đoán đến tiền mã hóa. Lập trường quản lý cởi mở của chính quyền Tổng thống Trump đối với các tài sản tài chính phi truyền thống, cùng nhu cầu ngày càng tăng từ nhà đầu tư cá nhân, đã góp phần thổi bùng làn sóng này.

Tuy nhiên, những bước đi của NYSE vào lĩnh vực tiền mã hóa lại diễn ra trong bối cảnh không mấy thuận lợi cho thị trường. Bitcoin vừa ghi nhận khởi đầu năm tệ nhất kể từ quý I/2018. Gần đây, đồng tiền này giao dịch quanh mức 75.000 USD, thấp hơn đáng kể so với đỉnh 126.273 USD thiết lập hồi tháng 10 năm ngoái, thời điểm thị trường kỳ vọng rằng mối liên hệ của Tổng thống Trump với lĩnh vực crypto cùng các chính sách thân thiện với ngành sẽ mở ra một “thời kỳ hoàng kim” cho tài sản số.

Dù đợt bán tháo này trước đây có thể bị xem là “đòn chí mạng”, nó hầu như không làm suy giảm khẩu vị của Phố Wall đối với tiền mã hóa. Tháng trước, Nasdaq, đối thủ của NYSE, cho biết đang hợp tác với sàn giao dịch crypto Kraken cùng nhiều công ty khác để phát triển kế hoạch niêm yết cổ phiếu token hóa trên sàn của mình.

Trong khi đó, các ngân hàng lớn như JPMorgan Chase và Bank of America cũng đang cân nhắc khả năng phát hành stablecoin riêng.

Vào tháng 12, ông Sprecher và nhà sáng lập OKX, Star Xu, đã có buổi gặp mặt tại một nhà hàng Pháp ở London. Theo Haider Rafique, đối tác điều hành toàn cầu của OKX, người cũng có mặt tại bữa tối, hai nhà sáng lập nhanh chóng tìm được tiếng nói chung nhờ cùng xuất thân từ lĩnh vực kỹ thuật - sản phẩm và có phong cách kín tiếng tương tự nhau.

Cuối năm nay, Intercontinental Exchange (ICE) sẽ cấp phép sử dụng dữ liệu giá giao ngay của OKX và triển khai các hợp đồng tương lai được quản lý tại Mỹ dựa trên dữ liệu này.

Nếu được cơ quan quản lý chấp thuận, OKX sẽ cung cấp cho hơn 120 triệu khách hàng toàn cầu quyền truy cập vào các hợp đồng tương lai tại Mỹ của ICE cũng như cổ phiếu token hóa của NYSE, một bước đi then chốt trong kế hoạch phát hành chứng khoán dưới dạng token kỹ thuật số trên nền tảng blockchain.

Gần đây, NYSE cũng công bố hợp tác với Securitize để phát triển nền tảng chứng khoán token hóa, cho phép giao dịch 24/7 và thanh toán gần như tức thì. Nhà đầu tư đồng thời có thể sử dụng stablecoin, một loại tiền mã hóa thường neo giá theo USD, để thực hiện giao dịch.

NYSE cũng mở rộng các khoản đầu tư sang thị trường dự đoán, một lĩnh vực đang tăng trưởng nhanh, cho phép người dùng đặt cược dạng “có/không” vào các chủ đề từ chính trị đến thể thao. Vào tháng 10, ICE đã đồng ý đầu tư tối đa 2 tỷ USD vào Polymarket, qua đó nâng định giá của sàn giao dịch thị trường dự đoán dựa trên blockchain này lên 9 tỷ USD.

Giống như các công ty crypto, thị trường dự đoán cũng vấp phải nhiều tranh cãi trong quá trình phát triển. Chính quyền Tổng thống Trump và các bang hiện đang trong cuộc giằng co về việc liệu các hợp đồng dựa trên sự kiện, đặc biệt là những hợp đồng liên quan đến thể thao, có nên được xem là một hình thức cá cược trực tuyến và bị quản lý theo hướng đó hay không.

NYSE đã chủ động giữ khoảng cách với những tranh cãi này khi ông Sprecher cho biết mối quan tâm của sàn tập trung vào các loại hình dự đoán gắn với những lĩnh vực khác như thời tiết hay các sự kiện doanh nghiệp.

“Sẽ rất tốt nếu Polymarket có thể giải quyết được mảng thể thao phức tạp nhưng đó không phải là ưu tiên cao trong danh sách những gì chúng tôi sẽ đóng góp cho họ, cũng như những gì họ mang lại cho chúng tôi”, Sprecher nói trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh hồi tháng 10.

Canh bạc vào thị trường dự đoán không phải là lần đầu NYSE sớm đặt cược vào một lĩnh vực mới nổi và gây tranh cãi. Tháng 1/2015, NYSE đã đầu tư vào Coinbase, khi bitcoin vẫn còn là một tài sản nhỏ với mức giá khoảng 300 USD, và thu về 900 triệu USD sau khi thoái vốn vào năm 2021.

Tuy nhiên, không phải mọi khoản đầu tư vào crypto của NYSE đều thành công. Một minh chứng rõ ràng là Bakkt, công ty được ICE ra mắt năm 2018 với mục tiêu cung cấp hợp đồng tương lai bitcoin thanh toán bằng tài sản thực.

Kể từ đó, mô hình kinh doanh của Bakkt liên tục thay đổi, từ ứng dụng tích điểm khách hàng bán lẻ sang nền tảng hạ tầng công nghệ. Đến năm 2023, ICE đã phải ghi giảm giá trị khoản đầu tư vào Bakkt hơn 1 tỷ USD. Và sang năm 2024, cổ phiếu của công ty này còn đối mặt với nguy cơ bị hủy niêm yết khỏi NYSE.

Hiện tại, Bakkt đang nỗ lực tái cấu trúc thành một nền tảng hạ tầng vận hành bởi trí tuệ nhân tạo, dù vẫn chịu áp lực lớn sau khi mất Webull, khách hàng chiếm tới 74% doanh thu crypto của công ty trong năm 2024.