Cổ phiếu công nghệ đang tăng quá nóng, chuyên gia cảnh báo một 'vụ nổ lớn' như khủng hoảng Dot-com năm 2000

Đà tăng trưởng của làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) trên thị trường chứng khoán đã đạt đến quy mô lịch sử. Giờ đây, những con số đang dần vượt qua các cột mốc của những cuộc khủng hoảng tài chính lớn nhất trong quá khứ.

Theo một báo cáo công bố mới đây của ông Michael Hartnett, chiến lược gia trưởng tại Bank of America, chỉ số bán dẫn SOX hiện đã thiết lập mức đỉnh cao hơn tới 62% so với đường trung bình động 200 ngày (MA200). Khoảng cách này lớn gấp đôi so với mức chênh lệch của chỉ số Dow Jones trước thềm ngày “Thứ Hai Đen Tối” năm 1987, cũng như giai đoạn “Thứ Ba Đen Tối” vào năm 1929.

Biên độ này hiện đang áp sát mức chênh lệch 55% của chỉ số Nasdaq ngay trước thềm bong bóng Dot-com sụp đổ năm 2000 - thời điểm Internet thương mại bắt đầu bùng nổ và các công ty dù chưa có lộ trình sinh lời rõ ràng vẫn được định giá hàng trăm triệu USD. Thậm chí, nó đã tiệm cận mức chênh lệch 73% của chỉ số CAC All Tradable nước Pháp ngay trước khi “Bong bóng Mississippi” phát nổ vào năm 1720.

“Đồ thị giá tăng theo quỹ đạo thẳng đứng, dòng vốn tập trung cao độ vào một số ít mã, biến động thị trường lao dốc, và cổ phiếu đang ép lợi suất trái phiếu tăng cao... Đó là lý do vì sao kịch bản tăng trưởng quá nóng đang trở thành giả định cơ bản của mọi người”, ông Hartnett suy ngẫm.

Cơn sốt “vô tiền khoáng hậu”

Cổ phiếu AI bắt đầu tăng trưởng theo mô hình parabol (đường cong dốc đứng) từ cuối tháng 3 - một quỹ đạo cực kỳ hiếm thấy và bất thường trên biểu đồ giá của các chứng khoán chính thống. Cổ phiếu của các nhà sản xuất chip lớn như Micron, Advanced Micro Devices (AMD), SK Hynix, Marvell và Intel đều phản ánh rõ nét xu hướng này.

Nhiều nhà kinh tế học hoàn toàn tin tưởng rằng làn sóng đầu tư vào AI - mà một số ngân hàng lớn tại Wall Street dự báo sẽ vượt ngưỡng 1.000 tỷ USD vào năm tới - thực chất là một bong bóng tài chính.

Bà Ann Pettifor, Giám đốc tổ chức Nghiên cứu Chính sách Kinh tế vĩ mô (PRIME), nhận định với CNBC: “Việc phải huy động và tích lũy hơn một nghìn tỷ USD tiền mặt chỉ để đổ vào một lĩnh vực đầu tư... chính là lý do khiến tất cả mọi người đang phải nói về một bong bóng”. 

Tuy nhiên, không phải mọi chuyên gia đều bị ấn tượng bởi quy mô đợt xây dựng hạ tầng AI này, bất chấp những con số chi tiêu vốn (capex) khổng lồ. Ông Robin Wigglesworth, Biên tập viên trang blog Alphaville của tờ Financial Times, nhận định trên một podcast gần đây: “So với cơn sốt đường sắt vào thập niên 1860, làn sóng AI hiện tại chỉ như một con muỗi nhỏ bé đậu trên lưng voi”. Ông trích dẫn phân tích từ JPMorgan cho biết, vào thời điểm đó, lượng trái phiếu đường sắt được phát hành trị giá khoảng 5 đến 6 tỷ USD. Nghe có vẻ khiêm tốn, nhưng nếu quy đổi tương đương với quy mô GDP sơ khai của nước Mỹ lúc bấy giờ, con số đó tương đương với khoảng 10 nghìn tỷ USD ngày nay.

Mặt khác, một số chuyên gia lại thừa nhận khả năng xảy ra bong bóng nhưng với một thái độ kém lo ngại hơn. Tác giả Derek Thompson từng viết: “Ngành đường sắt từng là một bong bóng, nhưng nó đã tái định hình nước Mỹ. Điện lực từng là một bong bóng, và nó thay đổi cả quốc gia. Làn sóng xây dựng băng thông rộng cuối thập niên 1990 cũng là một bong bóng thúc đẩy nước Mỹ lột xác”.

Điểm khác biệt của làn sóng AI hiện tại là bất chấp các khoản nợ khổng lồ (với nhiều khoản được doanh nghiệp giấu khỏi bảng cân đối kế toán bằng các phương thức tài trợ gián tiếp), doanh thu thực tế từ AI đang thực sự lộ diện.

Tại Alphabet (Google), doanh thu điện toán đám mây trong quý I tăng vọt 63% so với cùng kỳ năm ngoái. Tại Amazon, phân khúc đám mây AWS đạt mức tăng trưởng doanh thu 28% trong quý I, mang về 37,59 tỷ USD. Những số liệu kinh doanh ấn tượng này giống như một liều thuốc xoa dịu thị trường chứng khoán, nơi mà đà tăng điểm đang ngày càng bị cô lập và tập trung quá mức vào nhóm cổ phiếu bán dẫn và hạ tầng AI.

Dù vậy, giới phân tích vẫn cảnh báo về một nền móng thiếu vững chắc. Theo một báo cáo từ Piper Sandler, ngay cả khi các chỉ số rộng lớn như S&P 500 liên tục lập đỉnh kể từ cuối tháng 3, thì tỷ lệ giữa số lượng cổ phiếu tăng điểm so với số lượng cổ phiếu giảm điểm lại đang lao dốc.

Chuyên gia Craig Johnson của Piper Sandler đúc kết: “Đường tăng/giảm đang cho thấy một sự phân kỳ rõ rệt khi S&P 500 lập kỷ lục mới. Điều này chứng minh rằng vị thế dẫn dắt thị trường đang bị thu hẹp đáng kể, và dòng tiền hiện gần như chỉ tập trung duy nhất vào lĩnh vực công nghệ”.