Chuyên gia SSIAM nói về vốn ngoại từ Nhật Bản và thực trạng của nhà đầu tư cá nhân Việt Nam

Trong chương trình "Cafe cùng Chứng đặc biệt" ngày 5/2, thay vì bàn sâu về diễn biến chỉ số hay từng cổ phiếu cụ thể, các chuyên gia SSI dành nhiều thời gian cho một câu chuyện ít được nhắc tới hơn trên thị trường: cách nhà đầu tư phân bổ tài sản và vai trò của các sản phẩm chứng chỉ quỹ trong bối cảnh bước sang năm 2026. 

Chia sẻ tại chương trình, ông Nguyễn Nghĩa Tuấn, Phó Giám đốc Phát triển Kinh doanh của SSIAM, cho biết nhìn từ góc độ quỹ đầu tư dài hạn, triển vọng năm 2026 được đánh giá theo hướng tích cực.

Theo ông, nhóm nhà đầu tư của SSIAM – chủ yếu là nhà đầu tư nước ngoài – đều có kỳ vọng tích cực đối với tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tới, đặc biệt khi Việt Nam được nhìn nhận là đang bước vào một giai đoạn phát triển mới.

Từ góc nhìn của các quỹ, đầu tư không được tiếp cận theo nhịp biến động ngắn hạn của thị trường. Thay vào đó, các quỹ quan tâm nhiều hơn đến triển vọng dài hạn của nền kinh tế và thị trường vốn. Trên cơ sở đó, SSIAM bước vào năm 2026 với góc nhìn lạc quan, dù vẫn theo dõi sát các yếu tố có thể tác động đến dòng vốn, trong đó có tỷ giá và xu hướng dịch chuyển vốn toàn cầu.

Bàn về dòng vốn ngoại, ông Hồ Hữu Tuấn Hiếu, Chuyên gia chiến lược đầu tư của SSI Research, cho biết khối ngoại đã bán ròng rất lớn trong giai đoạn 2024–2025, không chỉ tại Việt Nam mà còn trên diện rộng ở khu vực Đông Nam Á.

Tuy nhiên, trong khoảng một đến hai tháng gần đây, xu hướng này có dấu hiệu cân bằng hơn, dù chưa thể gọi là mua ròng trở lại. Theo ông Hiếu, đây là một tín hiệu giúp thị trường có thêm kỳ vọng thận trọng hơn đối với dòng vốn ngoại trong năm 2026.

Một điểm được các chuyên gia nhắc tới là việc SSIAM hợp tác với Ngân hàng Phát triển Nhật Bản (DBJ) để thành lập Quỹ Japan Vietnam Capital Fund, qua đó đưa tổng tài sản quản lý của SSIAM lên khoảng 1 tỷ USD.

Theo ông Tuấn, sự hiện diện của nhà đầu tư Nhật Bản trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện chưa nhiều, nên việc một định chế tài chính đến từ thị trường phát triển, vốn có tiêu chuẩn đầu tư khắt khe, tham gia thị trường Việt Nam được xem là một điểm sáng cho thấy mức độ quan tâm nhất định của nhà đầu tư quốc tế.

Ông Tuấn cho rằng lợi thế của các công ty quản lý quỹ trong nước nằm ở sự hiểu biết thị trường nội địa. Khi kết hợp với năng lực và mạng lưới của các tổ chức tài chính nước ngoài, mô hình hợp tác này có thể mang lại giá trị cho nhà đầu tư.

Dù vậy, ông cũng nhấn mạnh rằng trong hai năm qua, áp lực bán ròng của khối ngoại gia tăng đáng kể, trong đó tỷ giá là yếu tố được các nhà đầu tư nước ngoài quan tâm nhiều. Việc tỷ giá ổn định hơn trong thời gian gần đây được xem là một trong những yếu tố giúp tâm lý nhà đầu tư ngoại cải thiện phần nào.

Ở góc độ chính sách, ông Hồ Hữu Tuấn Hiếu cho biết một số thay đổi về cơ chế như quy định liên quan đến global broker hay non-prefunding theo Thông tư 08 của Bộ Tài chính có thể giúp việc kết nối dòng vốn ngoại với thị trường Việt Nam thuận lợi hơn trong thời gian tới. Tuy nhiên, đây là những yếu tố mang tính hỗ trợ và cần thêm thời gian để phát huy hiệu quả.

Không chỉ câu chuyện khối ngoại hay chính sách, các chuyên gia SSI dành nhiều thời lượng để bàn về hiệu quả đầu tư của nhà đầu tư cá nhân – một vấn đề được cho là ít khi được nhìn nhận thẳng thắn trên thị trường. Theo ông Hiếu, nhiều thống kê cho thấy xét trên mặt bằng chung, đa số nhà đầu tư cá nhân không đạt được kết quả tốt trên thị trường chứng khoán. Thực tế này không chỉ diễn ra tại Việt Nam mà cũng được ghi nhận ở nhiều thị trường quốc tế.

Theo ông Hiếu, để đầu tư hiệu quả trên thị trường chứng khoán đòi hỏi rất nhiều nguồn lực, từ thời gian theo dõi thị trường, khả năng nghiên cứu doanh nghiệp, tiếp cận thông tin cho đến kỷ luật đầu tư.

Trong khi đó, phần lớn nhà đầu tư cá nhân không có đủ những điều kiện này, dẫn đến việc khó duy trì hiệu suất ổn định trong dài hạn. Đây cũng là lý do khiến nhiều nhà đầu tư dù tham gia thị trường trong thời gian dài nhưng kết quả đầu tư không tương xứng với diễn biến chung của chỉ số.

Từ thực tế đó, ông Hiếu cho rằng các sản phẩm chứng chỉ quỹ mở tại Việt Nam đang đóng vai trò khác so với giao dịch cổ phiếu trực tiếp.

Thay vì tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn, chứng chỉ quỹ giúp nhà đầu tư tiếp cận thị trường theo hướng gián tiếp, thông qua đội ngũ quản lý chuyên nghiệp, đồng thời hỗ trợ đa dạng hóa danh mục và giảm thiểu rủi ro so với việc tập trung vào một số cổ phiếu riêng lẻ. Theo ông, hiệu suất của các quỹ mở được ghi nhận là tích cực hơn so với kết quả đầu tư của phần lớn nhà đầu tư cá nhân.

Bổ sung thêm, ông Tuấn cho rằng tại Việt Nam, nhà đầu tư cá nhân hiện vẫn có xu hướng ưu tiên giao dịch cổ phiếu hoặc các kênh đầu tư truyền thống như vàng và bất động sản.

Trong khi đó, chứng chỉ quỹ – dù phù hợp với mục tiêu tích lũy và phân bổ tài sản – vẫn chưa trở thành lựa chọn phổ biến. Điều này phần nào xuất phát từ việc truyền thông về các sản phẩm quỹ tại Việt Nam còn hạn chế, khiến nhiều nhà đầu tư chưa thực sự hiểu rõ vai trò và đặc điểm của từng loại hình quỹ.

Theo ông Tuấn, với những nhà đầu tư mới hoặc nhà đầu tư trẻ – nhóm đang gia tăng nhanh trên thị trường – các sản phẩm quỹ cơ bản như quỹ mở cổ phiếu hay các quỹ ETF theo ngành có thể là bước khởi đầu phù hợp để làm quen với đầu tư dài hạn.

Khi mức độ hiểu biết và nhu cầu đa dạng hóa tăng lên, thị trường có thể sẽ xuất hiện thêm nhiều sản phẩm quỹ mới, đáp ứng các mục tiêu đầu tư khác nhau. Trong đó, quỹ hưu trí cũng được nhắc tới như một sản phẩm phổ biến trên thế giới nhưng vẫn còn khá mới tại Việt Nam, dù đã được một số công ty quản lý quỹ triển khai.

Từ góc nhìn của các chuyên gia SSI, năm 2026 không chỉ là câu chuyện về diễn biến thị trường hay dòng vốn, mà còn là thời điểm nhà đầu tư nhìn lại hiệu quả đầu tư của chính mình. Khi đa số nhà đầu tư cá nhân gặp khó trong việc tạo ra lợi nhuận bền vững, vai trò của phân bổ tài sản và các sản phẩm chứng chỉ quỹ được xem là một hướng tiếp cận đáng cân nhắc hơn trong dài hạn, trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục phát triển về quy mô và độ phức tạp.