Chuyên gia: Hạ tầng là chưa đủ, chiến lược sản phẩm mới quyết định khả năng sinh lời của dự án Cần Giờ

Trong thời gian gần đây, HCM đã xác định Cần Giờ sẽ là cực tăng trưởng mới của thành phố. Và để thực hiện hóa mục tiêu đó, TP HCM và các nhà đầu tư đã triển khai rất nhiều dự án hạ tầng lớn kết nối TP HCM, Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ) với bán đảo này. Trong đó, du lịch sẽ là mảng kinh tế mũi nhọn và nền tảng tăng trưởng tương lai gần của Cần Giờ.

Chỉ hạ tầng là chưa đủ

Trong hội thảo “Phát triển Cần Giờ thành cực tăng trưởng du lịch mới cho TP HCM” do Tuổi Trẻ phối hợp Sở Du lịch TP HCM đồng tổ chức, ông Mai Trung Hưng, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, cho hay Cần Giờ rộng khoảng 70.000ha, trong đó có khoảng 50.000ha rừng ngập mặn.

Tức không gian để phát triển hạ tầng – khu dân cư ở Cần Giờ chỉ khoảng trên 20.000ha. Đây là nguyên do vì sao siêu dự án Vinhomes Green Paradise với diện tích 2.870ha đã phải lấn biển.

Hiện tại, Cần Giờ có khoảng 70.000 dân và mỗi năm đón khoảng 3 triệu du khách. Tới 2030, theo chia sẻ từ đại diện Vingroup, sau khi siêu dự án Vinhomes Green Paradise hoàn tất, dự kiến Cần Giờ sẽ có khoảng 300.000 dân và đón mỗi năm 40 triệu du khách.

Sự phát triển này, theo ông là rất đúng định hướng của thành phố. Và ông cũng mong chờ sự xuất hiện của các resort cao cấp nằm trong rừng ngập mặn Cần Giờ như Amanoi ở Ninh Thuận. 

“Hiện Cần Giờ có hai lợi thế cạnh tranh mà không ai có được. Thứ nhất, Cần Giờ là khu dự trữ sinh quyển được UNESCO công nhận. Điều này không chỉ mang ý nghĩa môi trường, mà còn là tài sản thương hiệu quốc tế, rất ít địa phương có được.

Thứ hai, Cần Giờ nằm rất gần một siêu đô thị như TP HCM, nhưng lại có sự tách biệt tự nhiên rõ rệt. Sự kết hợp giữa khả năng tiếp cận cao và không gian sinh thái riêng biệt là cực kỳ hiếm trên thế giới. Hơn nữa, những lợi thế này là không thể nhân bản. Chính vì vậy, Cần Giờ đòi hỏi một logic phát triển khác với các khu du lịch thông thường”, TS Khoa Tăng – The Business School, RMIT Việt Nam bày tỏ. 

Hiện Cần Giờ có cơ hội định vị mình là một điểm đến chất lượng cao, nơi trải nghiệm, môi trường và giá trị dài hạn được đặt lên hàng đầu.  

Theo đó, lợi thế cạnh tranh thực sự của Cần Giờ nằm ở sự khan hiếm. Khan hiếm ở đây không phải là thiếu thốn, mà là giới hạn có chủ ý. Đó là khan hiếm về không gian sinh thái, khan hiếm về trải nghiệm thiên nhiên nguyên bản và khan hiếm về những điểm đến vừa gần đô thị lớn, vừa giữ được tính biệt lập.

Trong du lịch, chính sự khan hiếm này mới tạo ra giá trị dài hạn, chứ không phải quy mô.

Mặt khác, ông cũng muốn nhấn mạnh rằng hạ tầng là rất cần thiết và là động lực tăng trưởng quan trọng cho Cần Giờ. Không có hạ tầng, không thể phát triển du lịch, không thể thu hút đầu tư. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ: hạ tầng không phải là chiến lược.

Hạ tầng chỉ trả lời câu hỏi “đi lại như thế nào”, còn chiến lược trả lời câu hỏi “phát triển cái gì, ở đâu và ở mức độ nào”. Nếu không có chiến lược rõ ràng, hạ tầng sẽ vô tình trở thành động lực dẫn dắt phát triển, thay vì là công cụ phục vụ phát triển. Và khi đó, rủi ro không nằm ở bản thân hạ tầng, mà nằm ở việc phát triển chạy theo hạ tầng, thay vì theo định hướng dài hạn.

“Đối với Cần Giờ, mục tiêu là xây dựng một môi trường đầu tư ổn định và hấp dẫn trong dài hạn. Điều này khuyến khích các nhà đầu tư có tầm nhìn dài hạn, gắn hoạt động kinh doanh với các sản phẩm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe có giá trị cao tham gia.

Khi định hướng phát triển và khung quản lý rõ ràng, nhà đầu tư có thể yên tâm cam kết lâu dài, đồng thời cùng địa phương bảo vệ và nâng cao giá trị đặc thù của Cần Giờ theo thời gian”, TS Khoa Tăng nêu cụ thể.

Nhìn tổng thể, bốn yếu tố lợi thế khan hiếm tạo ra giá trị, hạ tầng chỉ phát huy hiệu quả khi phục vụ chiến lược, ESG - quản trị giúp bảo vệ kết quả dài hạn và quy tắc rõ ràng để thu hút đúng nhà đầu tư không tồn tại riêng lẻ, mà được kết nối chặt chẽ với nhau thì Cần Gờ mới có thể phát triển bền vững, có kỹ luật và có giá trị dài hạn.

Còn theo bà Nguyễn Thị Hòa - Giám đốc Marketing CTCP Vinpearl, sự tự tin có thể thu hút được 40 triệu du khách/năm cho Cần Giờ đến từ những công trình lớn trong siêu dự án Vinhomes Green Paradise.

Đó là VinWonders với quy mô 122 ha, với 200 trò chơi cùng hoạt động trải nghiệm; tổ hợp nhà hát lớn nhất Đông Nam Á - Nhà hát Sóng Xanh, nổi bật trong đó là quảng trường ngoài trời với sức chứa 60.000 người chuyên tổ chức các đại nhạc hội lớn; tổ hợp vui chơi giải trí hoạt động 24/7 Cosmo Bay có 8 phân khu; biển hồ nhân tạo Paradise Lagoon rộng 800ha…

Ngoài ra, Vingroup còn muốn thu hút thêm khách hàng cao cấp – thượng lưu khi đầu tư xây dựng tòa tháp có 108 tầng, tổ hợp khách sạn nghỉ dưỡng có quy mô lớn nhất Việt Nam với quy mô 7.000 phòng, bệnh viện chăm sóc sức khỏe toàn diện chất lượng hàng đầu thế giới, khu đô thị hưu trí Vin New Horizon - còn được gọi là bệnh viện dưỡng lão 5 sao…

Bán thứ mình có hay bán điều khách hàng cần?

Tại TP HCM, một trong những doanh nghiệp hiểu rõ du lịch Cần Giờ nhất chắc chắn là Saigontourist Group. Doanh nghiệp có resort ba sao nằm ở Cần Giờ và cũng có những tour khai thác sâu văn hóa bản địa Cần Giờ. Tiêu biểu như tour 2 ngày 1 đêm về Cần Giờ bằng đường thủy từ bến Bạch Đằng, thăm đảo làm muối Thiềng Liềng, thăm các nhà yến…

“Để mảng xanh và mảng siêu đô thị, để du lịch cao cấp - đại trà bổ trợ, không xâm lấn và mâu thuẫn với nhau, thành phố cần ban hành khung quy hoạch dịch vụ du lịch tổng thể cho Cần Giờ. Ví dụ như cần xác định rõ các phân khu chức năng: vui chơi - giải trí sinh thái, nghỉ dưỡng, kinh tế đêm, dịch vụ cộng đồng, tránh phát triển manh mún.

Bên cạnh đó, thành phố cũng nên áp dụng bộ tiêu chuẩn dịch vụ du lịch xanh làm điều kiện bắt buộc cho các dự án đầu tư, bảo đảm chất lượng đồng bộ ngay từ đầu. Hình thành trung tâm điều phối dịch vụ du lịch Cần Giờ để quản lý vận hành, chuẩn hóa chất lượng và kết nối các nhà cung ứng dịch vụ.

Ưu tiên phát triển vận chuyển nội khu thân thiện môi trường, giảm xe cá nhân và bảo vệ không gian sinh thái. Có cơ chế thu hút nhà đầu tư chiến lược có năng lực vận hành quốc tế, bảo đảm dịch vụ đạt chuẩn ngay từ giai đoạn đầu”, ông Võ Anh Tài – Phó Tổng Giám đốc Saigontourist Group khuyến nghị. 

Về chiến lược sản phẩm du lịch Cần Giờ, theo ông có thể phát triển theo các định hướng sau: hình thành “Hệ sản phẩm sinh thái biển – rừng” mang tính biểu tượng; định hình Cần Giờ thành trung tâm du lịch “wellness – tái tạo năng lượng” của TP HCM; phát triển du lịch học thuật – nghiên cứu – giáo dục môi trường cấp quốc tế; tổ chức chuỗi sản phẩm trải nghiệm đường thủy đặc trưng.

Bên cạnh đó, Cần Giờ cũng có thể phát triển sản phẩm du lịch sự kiện sinh thái – văn hóa biển; áp dụng mô hình “giới hạn thông minh” cho sản phẩm sinh thái - đối với rừng ngập mặn, ví dụ như giới hạn số lượng khách theo sức chứa môi trường, đặt chỗ trước, phân luồng tham quan; xây dựng thương hiệu sản phẩm chung cho Cần Giờ.

“Các nhóm sản phẩm trên sẽ giúp Cần Giờ chuyển từ điểm đến tham quan trong ngày sang điểm đến lưu trú – nghỉ dưỡng – trải nghiệm chiều sâu, nâng chi tiêu bình quân, kéo dài thời gian lưu trú và hình thành cực tăng trưởng du lịch thực chất”, đại diện Saigontourist Group kết luận.

Cùng quan điểm, đại diện Vietravel cho rằng du lịch Cần Giờ cần bắt kịp những chuyển động của xu hướng thế giới. Hoạt động du lịch bây giờ cần có chiều sâu, cảm xúc và có câu chuyện chứ không ngắm cảnh kiểu ‘cưỡi ngựa xem hoa’ như trước.

Vậy nên, các nhà làm du lịch cần quan tâm đến từng điểm chạm của du khách, bắt đầu từ lần tiếp xúc đầu tiên, đến ăn uống – mua sắm – khám phá trong suốt hành trình và cả hậu trải nghiệm

“Ngoài lợi thế liền kề TP HCM, Cần Giờ cần phát triển những sản phẩm du lịch xanh, bền vững và khác biệt, có chiều sâu và nhiều điểm chạm độc đáo. Bây giờ, khi đi du lịch, du khách còn quan tâm đến chuyện bản thân có tạo ra nhiều phát thải carbon không hay sẽ làm gì có ý nghĩa cho địa phương, song song với mục tiêu tái tạo sức khỏe tinh thần.

Những doanh nghiệp lữ hành như Vietravel cần được tham gia xây dựng sản phẩm, thiết kế dịch vụ ngay từ đầu nhằm tạo ra những thay đổi thực chất, để tự tin đưa khách đến. Nhà phát triển hạ tầng, nhà quản lý sản phẩm, công ty lữ hành và thành phố… cần ngồi lại bàn bạc tầm nhìn chung, nhằm biến Cần Giờ trở thành ‘nơi để trở về’”, đại diện Vietravel cho biết thêm.

Chia sẻ doanh thu

Phần mình, với tư cách là giảng viên của Khoa Lịch sử và Quan hệ quốc tế, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP HCM, Th.s Huỳnh Hồ Đại Nghĩa quan tâm nhiều hơn đến góc cạnh xã hội học khi phát triển du lịch Cần Giờ.

Trong du lịch, luôn có câu hỏi là “bán cái mình có hay bán cái du khách cần?” và Đà Lạt đã lựa chọn vế sau. Năm này họ đặt mục tiêu thu hút thêm khách Trung Quốc thì sẽ phát triển các sản phẩm phục vụ cho du khách Trung Quốc, năm kia chuyển sang Hàn Quốc thì sẽ làm điều tương tự. Vậy nên, Đà Lạt bây giờ đang là một ‘nồi lẩu thập cẩm’, phát triển không bền vững và là một niềm đau của các nhà quy hoạch đô thị.

Vậy nên, theo quan điểm của ông, khi “bán cái mình có” thì bản thân mới trân trọng và giữ gìn.

“Ở khía cạnh khác, trong bảo tồn, sẽ có ba loại, bảo tồn tĩnh, động và tương tác. Rừng ngập mặn Cần Giờ đang là khu bảo tồn tĩnh ngoài trời và chưa tạo được giá trị cho thành phố”, Th.s Huỳnh Hồ Đại Nghĩa phân tích.

Việc TP HCM lập kế hoạch khai thác Cần Giờ và rừng ngập mặn là đúng, nhưng cần chú trọng ba khía cạnh sau.

Đầu tiên, Cần Giờ cần định vị bản thân là hệ sinh thái du lịch chất lượng cao, nghỉ dưỡng hệ trải nghiệm sâu, lấy cộng đồng địa phương là trung tâm. Thứ hai, cần đào tạo để người dân trở thành lao động du lịch biết kể chuyện chứ không chỉ là hướng dẫn viên hoặc phục vụ đơn thuần. Thay vì triệt tiêu – cạnh tranh với các mô hình du lịch ở địa phương, doanh nghiệp nên kết hợp và chia sẻ doanh thu với cộng đồng.

Thứ ba, chính quyền và cộng đồng phải phân vai cụ thể. Chính quyền là bên kiến tạo môi trường và tiêu chuẩn, ví dụ như phân vùng giống Côn Đảo. Côn Đảo hiện đang chia ra ba vùng gồm đỏ, xanh và vàng: vùng đỏ là nơi cấm đầu tư – khai phá, vùng xanh cho phép còn vùng vàng thì phải cân nhắc nhiều khía cạnh.

Còn ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM thì lo lắng ở khía cạnh đời sống của người dân bản địa Cần Giờ trong tương lai. Với số lượng du khách – dân cư tăng đột biến trong 5 năm tới, thì vấn đề môi trường đảo – an sinh của 70.000 dân gốc sẽ có rất nhiều xáo trộn. 

Nếu người dân bỏ hết việc làm muối, làm biển, nuôi yến hoặc nuôi trồng thủy hải sản…để chuyển sang làm du lịch thì bản sắc văn hóa của Cần Giờ liệu có bị mai một? Những sản phẩm du lịch mà địa phương – thành phố đang đầu tư phát triển ở hiện tại như đờn ca tài tử, homestay miệt vườn, lễ hội Nghênh Ông… sẽ đi về đâu?