Chuyên gia: Đông Nam Á cần liên kết hợp tác sản xuất bán dẫn

Liên kết sản xuất bán dẫn giúp ASEAN gỡ bài toán khó về nhân lực, nghiên cứu và tiến lên khâu giá trị cao, tăng quyền tự chủ công nghệ, theo chuyên gia.

Bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra nhu cầu lớn với linh kiện bán dẫn và Đông Nam Á có thể bước lên nấc thang cao hơn trong chuỗi cung ứng ngành này khi các nước thành viên tổ chức liên kết sản xuất với nhau.

Đây là đánh giá của chuyên gia và doanh nghiệp tại phiên thảo luận "Cuộc cách mạng công nghiệp tiếp theo của ASEAN" ở Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh và Đầu tư ASEAN (ABIS) do Hội đồng Tư vấn Kinh doanh ASEAN (ASEAN-BAC) tổ chức cuối tuần qua ở Philippines, bên lề Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49.

Chủ tịch Viện Nghiên cứu Kinh tế Đông Nam Á và Đông Á (ERIA) Tetsuya Watanabe cho rằng lợi thế cạnh tranh toàn khối đang nằm ở việc kết nối thế mạnh từng nước. "Tôi nghĩ rằng không một quốc gia nào cần làm tất cả", ông nói.

Theo ông Boon Keng Lok, Giám đốc chiến lược châu Á SEMI, đặc thù ngành bán dẫn là hệ sinh thái rất phức tạp, tính liên kết cao và không nước nào có thể tự mình xây dựng toàn bộ. "Hợp tác ASEAN là cần thiết để các nước cùng nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu", ông nói.

Các chuyên gia tại phiên thảo luận "Cuộc cách mạng công nghiệp tiếp theo của ASEAN" thuộc ABIS 2026. Ảnh: Nhất Vũ

Báo cáo của IMARC Group cho biết thị trường bán dẫn Đông Nam Á tăng trưởng 8,9% mỗi năm, dự kiến đạt 55 tỷ USD vào 2033. Nơi đây đang trở thành "một trong những khu vực năng động nhất của ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu".

Theo IMARC, thị trường này sở hữu sự kết hợp hiếm có giữa lợi thế chi phí, năng lực kỹ thuật và chính sách hỗ trợ. Nhưng thiếu hụt nhân lực, hệ thống quy định phức tạp và những thay đổi về thuế quan đặt ra thách thức ngắn hạn. "Những khó khăn này cũng thúc đẩy các quốc gia ASEAN tăng hợp tác", báo cáo nêu.

Hội đồng Tư vấn Kinh doanh ASEAN (ASEAN-BAC) chỉ ra công nghiệp bán dẫn là một trụ cột quan trọng trong chiến lược của ASEAN nhằm nâng cao khả năng chống chịu, năng lực cạnh tranh và quyền tự chủ công nghệ của khu vực.

Theo ASEAN-BAC, Việt Nam có nền tảng sản xuất tăng trưởng nhanh và nỗ lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo thông qua chính sách. Malaysia hình thành hệ sinh thái kiểm thử, đóng gói và thiết kế bán dẫn phát triển tương đối hoàn chỉnh còn Singapore có năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D) tiên tiến.

"Sức mạnh của ASEAN nằm ở tính đa dạng. Mỗi quốc gia thành viên sở hữu những năng lực riêng biệt. Khi được kết nối, những lợi thế này có thể hình thành một chuỗi cung ứng khu vực hoàn chỉnh", tổ chức nhận định.

Nhận định thêm, bà Patricia Buenaventura Nichol, chuyên gia Bain & Company, cho rằng Philippines và Việt Nam đang thể hiện nỗ lực gia tăng giá trị trong ngành điện tử/bán dẫn. Indonesia giàu tài nguyên khoáng sản còn Thái Lan có thế mạnh lâu đời về sản xuất công nghiệp và ôtô.

Về phương hướng hợp tác, ông Boon Keng Lok tại SEMI, cho rằng thay vì nước nào cũng xây dựng xưởng đúc chip tiên tiến, khối nên chuyên môn hóa chiến lược, tập trung vào bán dẫn công suất, cảm biến, công nghệ vũ trụ và lượng tử.

Đồng thời, khối cần kết nối hơn 300.000 kỹ sư, kỹ thuật viên trong quy hoạch quốc gia ngành bán dẫn các nước, thông qua di chuyển lao động và hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp. ASEAN cũng nên hài hòa hóa tiêu chuẩn về sản xuất, bền vững và an ninh mạng để tích hợp vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia.

Ông Miles Thaddeus Ramirez, Giám đốc quốc gia Analog Devices tại Philippines, ủng hộ có lộ trình chung, tận dụng những thế mạnh sẵn có trên tinh thần "minh bạch công nghiệp". Không chỉ hợp tác để xuất khẩu ngoài khối, ông đề xuất tổng hợp nhu cầu hạ tầng AI các nước thành viên để tạo ra một hệ sinh thái nội khối tự phục vụ và thúc đẩy công nghệ.

Tương tự, Chủ tịch ERIA Tetsuya Watanabe ví dụ chip được thiết kế tại Singapore có thể cung ứng cho các nhà sản xuất ôtô tại Thái Lan. Ông chỉ ra Malaysia đã triển khai chương trình phát triển nhân lực kỹ thuật cho ngành bán dẫn, với các khóa đào tạo về thiết kế chip và những công đoạn chuyên môn.

"ASEAN có thể mở rộng mô hình này bằng cách kết nối trường đại học với doanh nghiệp giữa các quốc gia, bảo đảm kỹ năng được đào tạo đáp ứng nhu cầu sản xuất thực tế", ông gợi ý.

Theo bà Patricia Buenaventura Nichol, ngành bán dẫn mở ra cơ hội phát triển công nghiệp rất lớn cho ASEAN, nhưng khu vực cần có lựa chọn chiến lược, xác định rõ lĩnh vực nào nên ưu tiên. Hợp tác phải tạo ra kết quả cụ thể, có thể đo lường.

Với một số nước, điều này đòi hỏi nâng cấp hạ tầng hiện có, phát triển nhân lực và tháo gỡ những hạn chế trong mạng lưới nhà cung ứng. Với những nước khác, thành công phải được thể hiện qua các dự án khả thi, nhà cung ứng đạt chuẩn, lực lượng lao động có kỹ năng và dòng vốn đầu tư thực tế.

"ASEAN đã có những nền tảng cần thiết để phát triển thành công ngành bán dẫn. Vấn đề còn lại là biến tiềm năng và các cam kết thành kết quả thực chất", bà nói.

Đường dẫn bài viết: https://vietnambiz.vn/chuyen-gia-dong-nam-a-can-lien-ket-hop-tac-san-xuat-ban-dan-20261116195110409.htm

In bài biết

Bản quyền thuộc https://vietnambiz.vn/