Chuyển Bộ Công an điều tra sai phạm của nhiều nhà thầu dự án sân bay Long Thành

Thông tin được nêu trong thông báo kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách pháp luật với dự án đầu tư xây dựng Cảng Hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 mà Thanh tra Chính phủ ban hành ngày 28/7. Trong đó, cơ quan thanh tra đã chỉ ra một số vi phạm của Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) và các nhà thầu.

Theo kết luận thanh tra, dự án đầu tư xây dựng cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 được phê duyệt với tổng mức đầu tư hơn 109.111 tỷ đồng, gồm 4 dự án thành phần, thực hiện từ 2020 đến 2025. Quy mô, thời gian sau đó được điều chỉnh nhưng cơ bản hoàn thành năm 2025.

Mục tiêu đầu tư xây dựng dự án với 2 đường cất hạ cánh, 1 nhà ga hành khách cùng các hạng mục phụ trợ đồng bộ với công suất một năm là 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa.

Việc thực hiện gói thầu XD01 và 02 thuộc dự án thành phần 2 bị thanh tra chỉ ra có nhiều vi phạm. Ban quản lý dự án chấp thuận thay đổi một số vật tư, vật liệu khác nguồn gốc hoặc không ghi nguồn gốc xuất xứ so với hợp đồng khi chưa có kết quả thẩm định giá. Hồ sơ nghiệm thu máy, thiết bị chưa đủ một số loại và một số thì hết hạn đăng kiểm, kiểm định.

Đặc biệt, nhà thầu Tổng công ty 36 - CTCP đã chuyển nhượng cho nhà thầu khác một phần công việc thuộc gói thầu XD02 có tổng giá trị 75 tỷ đồng.

Trong khi đó chủ đầu tư chưa chấp thuận cho làm nhà thầu phụ. Hơn nữa, nhà thầu chính là Tổng công ty 36 và Newtatco là thành viên liên danh còn ký hợp đồng với một số nhà thầu khác thực hiện một phần công việc của gói thầu XD02 có tổng giá trị là 99 tỷ đồng. Đây là hành vi chuyển nhượng thầu vi phạm quy định Luật Đấu thầu năm 2013.

Tại gói thầu này, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) còn thu hồi tiền tạm ứng chưa đúng thỏa thuận. Cụ thể như chưa kịp thời thu hồi tiền tạm ứng đợt 10-14 là 18 tỷ đồng của Tổng công ty 36 và 4 tỷ đồng của Newtatco.

VATM còn thanh toán quá cao, đến 90%, giá trị hợp đồng thiết kế bản vẽ thi công cho Tổng công ty Tư vấn xây dựng Việt Nam (VNCC) với số tiền 3,8 tỷ đồng. VATM còn nghiệm thu thanh toán chưa đủ điều kiện do thẩm định giá không có thông tin thương hiệu, xuất xứ của vật tư, vật liệu với giá trị 37 tỷ đồng.

Tại gói thầu 5.6 thuộc dự án thành phần 3, nhà thầu liên danh đã ký hợp đồng với một số nhà thầu khác mà chưa được chủ đầu tư đồng ý cho làm nhà thầu phụ. Trong đó 3/6 nhà thầu chính là Hancorp, Vinaconex, Công ty cổ phần Fecon, đã ký hợp đồng để thực hiện một phần công việc của gói thầu 5.6, tổng giá trị 87 tỷ đồng.

Tại gói thầu 5.10 thuộc dự án thành phần 3, hồ sơ mời thầu còn nhiều sai sót, phải sửa đổi nhiều lần. ACV thì mua bảo hiểm công trình không đủ giá trị hợp đồng. Một số nhà thầu chưa mua bảo hiểm bắt buộc đầy đủ cho người lao động thi công trên công trường.

7 nhà thầu chính là Newtecons, Ricons, Hancorp, CC1, Vinaconnex, Công ty Cổ phần Kết cấu Thép ATAD, Phục Hưng đã chuyển nhượng cho nhà thầu khác khi chưa được chủ đầu tư chấp thuận làm nhà thầu phụ. Trong đó phần chuyển nhượng công việc thuộc gói thầu 5.10 có tổng giá trị 1.596 tỷ đồng.

Ngoài ra, nhà thầu liên danh Vietur đã ký hợp đồng với một số nhà thầu khác thực hiện một phần công việc của gói 5/10 có tổng giá trị 1.652 tỷ đồng. Đây cũng là hành vi chuyển nhượng thầu vi phạm quy định Luật Đấu thầu năm 2013.

Trách nhiệm thuộc về Hội đồng thành viên VATM, Hội đồng quản trị ACV

Theo thanh tra chính phủ, để xảy ra những sai phạm trên là do chủ đầu tư, đơn vị tư vấn chưa tuân thủ đúng, đủ trình tự, thủ tục, thỏa thuận hợp đồng ở một số nội dung. Quá trình lập, thẩm định, phê duyệt dự toán, lựa chọn nhà thầu, quản lý hồ sơ chất lượng, hợp đồng, tạm ứng,... cũng còn thiếu sót.

Năng lực quản lý, thực hiện và tính tuân thủ pháp luật của một số nhà thầu còn hạn chế. Trong đó có tình trạng nhà thầu chính, nhà thầu phụ chuyển nhượng sai quy định cho nhà thầu khác phần công việc thuộc gói thầu.

Cơ quan thanh tra cho rằng, trách nhiệm của những vi phạm trên thuộc về chủ đầu tư là Hội đồng thành viên VATM, Hội đồng quản trị ACV, Tổng giám đốc và Phó Tổng giám đốc theo nhiệm vụ phân công; Ban quản lý dự án, tổ chuyên gia, các phòng, ban và tổ chức, cá nhân thuộc VATM, ACV trực tiếp liên quan; tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát; nhà thầu thi công.

Sau khi chỉ ra các vi phạm, Thanh tra chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét điều tra, xử lý theo quy định với một số nhà thầu chuyển nhượng thầu và chủ đầu tư ACV vi phạm quy định của Luật đấu thầu; vi phạm quy định về đồng tiền dự thầu, đồng tiền thanh toán.

Đồng thời, cơ quan thanh tra chuyển kết luận thanh tra cho Bộ Công an để xem xét điều tra, xử lý các vi phạm trong việc lựa chọn nhà thầu và các vi phạm khác tại các gói thầu nêu trong kết luận liên quan đến vụ án hình sự mà Bộ Công an đang điều tra.

Trong đại án xảy ra tại ACV, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu đã khởi tố 31 người để điều tra về bốn tội danh Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng, Đưa hối lộ, Nhận hối lộ, Tham ô tài sản.

Trong đó, Chủ tịch HĐQT ACV Nguyễn Thế Phiệt và ông Nguyễn Tiến Việt, thành viên HĐQT, Phó tổng giám đốc phụ trách Ban điều hành ACV, kiêm Giám đốc Ban quản lý dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành, bị điều tra hai tội Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng và Nhận hối lộ.

Tổng công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam Vinaconex cũng công bố ông Nguyễn Hữu Tới, thành viên HĐQT, Phó tổng Giám đốc, cựu Chủ tịch HĐQT và Phó tổng giám đốc Dương Văn Mậu bị bắt về hành vi Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Trong đó, ông Tới bị cáo buộc "đưa tiền cho chủ đầu tư để được tạo điều kiện trúng thầu".

ACV có vốn điều lệ hơn 35.828 tỷ đồng, trong đó Bộ Tài chính đại diện vốn Nhà nước nắm 95,41%. ACV là chủ đầu tư dự án cảng hàng không quốc tế Long Thành. Đây là dự án trọng điểm quốc gia, diện tích khoảng 5.000 ha và tổng mức đầu tư gần 337.000 tỷ đồng. Ở giai đoạn một, dự án đầu tư hai đường băng và một nhà ga công suất 25 triệu hành khách.