Chung cư tên ngoại làm khó cư dân

Chuyển lên chung cư để thuận tiện cho tuổi già, bà Lệ không ngờ tên tòa nhà lại nhiều lần khiến mình gặp rắc rối. Dù thử nhiều cách phát âm như "Con-mơ-xơ" hay "Com-me-rờ-xi", bà vẫn không thể chỉ đường cho tài xế xe ôm truyền thống.

"Hai năm nay tôi chưa thể đọc chuẩn tên nơi mình ở", bà nói.

Có lần người họ hàng từ Nghệ An ra chơi, tài xế chở nhầm sang một dự án khác cách đó vài km vì nghe thiếu chữ "Commerce". Từ đó, mỗi khi có khách đến, bà Lệ thường ra mặt đường lớn đứng đón, đồng thời dùng các mốc "đối diện AEON", "gần Cầu Rào 2" để người khác dễ tìm.

Trường hợp của bà Lệ không phải duy nhất. Anh Ngọc Anh, 40 tuổi, ở Hà Nội, từng chạy lòng vòng khoảng 10 km khi đi ăn tân gia vì nhầm giữa Vinhomes Riverside và Vinhomes Ocean Park. Chuyện này xảy ra thường xuyên hơn khi anh đi giao hàng giúp vợ. Với những dự án dễ định vị như chung cư Báo Nhân Dân hay HH Linh Đàm, anh ít khi phải hỏi lại địa chỉ. Nhưng khi giao hàng tới D'El Dorado hoặc D'Capitale, anh thường phải gọi cho khách để xác nhận vì mỗi người phát âm tên dự án một kiểu. "Gặp những dự án tên nước ngoài, tôi buộc phải xin số nhà và đường cụ thể để tự tìm", anh nói.

Khi cách đọc tiếng Anh không thống nhất, cư dân và tài xế tự tạo ra những cách gọi Việt hóa. Nhân viên giao hàng Quang Anh, 37 tuổi, quê Thanh Hóa, kể không ít lần ngẩn người khi nghe có người đọc Goldmark City thành "Hòn Mát Si Ti" hay D'. Le Pont D'or thành "tòa Lê Bông", D'. Le Roi Soleil đọc là "Đờ lệ rơi xô lít", Mulberry Lane là "Ngõ Dâu", hay Manhattan Tower gọi thành "Ma Nhật Tân".

Những cách gọi này giúp người nghe hình dung nhanh hơn, nhưng đồng thời cho thấy tên thương mại có thể trở thành một trở ngại trong những giao tiếp đời thường.

Việc sử dụng tên nước ngoài cho dự án bất động sản đã xuất hiện từ nhiều năm trước. Ông Nguyễn Văn Đính, chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam, ước đoán hơn 70% chung cư có tên nước ngoài.

Khảo sát nhanh của VnExpress tại Hà Nội, TP HCM, Hải Phòng và Đà Nẵng, tên tiếng Anh xuất hiện phổ biến ở nhiều dự án. Đơn cử, trên trục đường Lê Văn Lương (Hà Nội), 10 trong số 13 tòa nhà dãy số lẻ gắn nhãn nước ngoài như BRG Diamond Residence, Handi Resco, Diamond Flower Tower. Tại Đà Nẵng, môi giới bất động sản Tôn Khiết ước tính 99% dự án mới mang tên ngoại.

Lý giải thực trạng này, ông Nguyễn Duy Thành, Phó chủ tịch Hiệp hội Quản lý vận hành nhà chung cư TP HCM, cho biết tên gọi là một phần trong chiến lược định vị sản phẩm.

Theo ông, tên tiếng Anh có thể tạo cảm giác hiện đại, phù hợp với hình ảnh kiến trúc và nhóm khách hàng mà chủ đầu tư hướng tới. Trước khi khách bước qua sảnh, tên gọi đã làm nhiệm vụ tạo hình dung về sản phẩm. Cụm từ "Khu nhà ở A" tạo cảm giác hành chính, nhưng đổi thành "The Beverly Solari" mang lại cảm giác cao cấp. "Chung cư cao tầng phía Tây" khó nhớ, trong khi "West Heights" ngắn gọn, dễ đưa lên biển quảng cáo.

Một môi giới bất động sản (đề nghị giấu tên) cho rằng có 4 lý do khiến tên ngoại áp đảo trên thị trường bất động sản.

Thứ nhất, các dự án hiện nay thường dành 20-30% quỹ căn cho người nước ngoài, nên tên gọi tiếng Anh giúp dễ tiếp cận tệp khách quốc tế.

Thứ hai, sự góp mặt của nhiều chủ đầu tư ngoại (Nhật Bản, Malaysia, Singapore) khiến việc dùng tên quốc tế trở thành lựa chọn được ưa chuộng.

Thứ ba là sự đồng bộ về kiến trúc. Nhiều dự án nội địa được thiết kế theo phong cách Pháp, Italy và hướng tới tệp khách hàng hiện đại, do đó tên gọi cũng phải tương xứng để tăng hiệu quả quảng bá.

Cuối cùng là bài toán định giá. Theo môi giới này, với những căn hộ hạng sang giá 50-60 tỷ đồng, việc dùng tên tiếng Việt dễ tạo cảm giác bình dân. Gắn mác tiếng nước ngoài cho các dự án ở vị trí đắc địa giúp sản phẩm mang lại cảm giác sang trọng, dễ bán và được giá hơn.

Tuy nhiên, tên tiếng Tây của các dự án bất động sản đặt ra vấn đề: tên khách hàng nhớ chưa chắc là tên trong hồ sơ pháp lý. Ví dụ dự án tại 201 Minh Khai (Hà Nội) có tên pháp lý là Khu văn phòng, nhà ở và nhà trẻ, còn Hinode City là tên thương mại. Tương tự, hồ sơ mua bán căn hộ tại TP HCM ghi dự án là Khu dân cư Tân Thuận Tây, tên thương mại là Eco Green Sài Gòn.

Luật sư Trương Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, cho rằng sử dụng tên thương mại không đồng nghĩa chủ đầu tư được tùy ý thay đổi tên dự án đã được cơ quan thẩm quyền chấp thuận.

Luật Nhà ở 2023 quy định dự án đầu tư xây dựng nhà ở và các khu vực trong dự án phải được đặt tên bằng tiếng Việt. Với dự án nhà ở thương mại hoặc dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, nếu sử dụng tên nước ngoài thì phải viết tên tiếng Việt trước, tên nước ngoài sau. Giấy chứng nhận đối với nhà ở xây dựng trong dự án cũng phải ghi đúng tên dự án đã được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận hoặc quyết định.

"Nếu doanh nghiệp không minh bạch tính liên kết giữa hai tên gọi, người mua sẽ rơi vào cảnh 'mua một tên, nhận sổ một tên'. Điều này gây vướng mắc khi chuyển nhượng, thế chấp hoặc giải quyết tranh chấp", ông Tuấn nói.

Ở góc độ vận hành, ông Nguyễn Duy Thành cho rằng sự bất tiện không dừng ở chuyện người dân khó phát âm. Tên quá dài hoặc khó nhớ có thể gây trở ngại cho cư dân lớn tuổi, nhân viên kỹ thuật, bảo vệ và đơn vị giao hàng. Trong tình huống khẩn cấp, địa chỉ càng dễ đọc, dễ nhận diện thì càng thuận lợi cho việc truyền đạt.

Ngoài ra, tên ngoại còn gây bất cập cho hồ sơ hành chính. Các biểu mẫu Căn cước, hồ sơ ngân hàng, dịch vụ công có giới hạn ký tự. Một số người phải viết tắt, cắt xén, khiến thông tin có thể không đồng nhất. Trong bối cảnh đồng bộ dữ liệu dân cư quốc gia, một sai lệch nhỏ có thể khiến người dân đi đính chính nhiều lần.

Với ban quản lý, sự tồn tại song song của tên pháp lý và tên thương mại cũng khiến nhiều văn bản như hồ sơ phòng cháy chữa cháy hay sổ bảo trì phải ghi cả hai tên để tránh nhầm lẫn.

Theo môi giới bất động sản Tôn Khiết ở Đà Nẵng, dù tên gọi ngoại quốc vẫn là công cụ tiếp thị của chủ đầu tư, khách hàng ngày nay đã thực tế hơn khi quyết định xuống tiền dựa trên tiến độ, pháp lý thay vì những danh xưng. Thực tế, nhiều dự án có tên thuần Việt nhưng pháp lý chuẩn chỉnh ghi nhận thanh khoản tốt hơn các dự án gắn mác ngoại chậm tiến độ.

Ông Thành cũng khẳng định chất lượng một công trình phụ thuộc nhiều yếu tố, không chỉ ở tên gọi. "Một tên gọi dễ đọc, dễ nhớ, cân bằng giữa giá trị thương mại và tính thực tiễn sẽ giúp cư dân thuận lợi trong suốt hàng chục năm sinh sống. Đó mới là giá trị bền vững", ông nói.