Chủ tịch Sao Ta (FMC): Tác động thuế CBPG đối với tôm Việt Nam không quá lớn

Xuất khẩu tôm tháng 1 chững lại vì chờ thông tin thuế

Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản (VASEP), xuất khẩu tôm trong tháng 1 tăng 6,4% so với cùng kỳ năm ngoái lên 331 triệu USD. Con số này chiếm 39% tỷ trọng xuất khẩu thuỷ sản các loại. Sự tăng trưởng đến từ Trung Quốc và Nhật Bản, trong khi Mỹ có xu hướng chững lại do yếu tố thuế CBPG.

VASEP cho biết, ngày 17/2, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) đã công bố kết quả cuối cùng đợt rà soát hành chính lần thứ 19 (POR19) đối với lệnh áp thuế chống bán phá giá (CBPG) tôm nước ấm đông lạnh từ Việt Nam, giai đoạn 1/2/2023 – 31/1/2024.

Trong kết quả cuối cùng, DOC xác định hai bị đơn bắt buộc chịu thuế là Soc Trang Seafood Joint Stock Company (STAPIMEX) và Thong Thuan Company Limited / Thong Thuan Cam Ranh Seafood Joint Stock Company (TTCR) (DOC coi là một thực thể “Thong Thuan/TTCR”).

DOC áp dụng total AFA và sử dụng mức biên độ 25,76%, đồng thời điều chỉnh mức ký quỹ (cash deposit) còn 25,46% do trừ phần bù trừ trợ cấp xuất khẩu  0,30%.

Đối với nhóm doanh nghiệp đủ điều kiện hưởng mức thuế riêng biệt nhưng không bị kiểm tra bắt buộc, DOC áp mức biên độ 4,58% và mức ký quỹ 4,28% (do trừ 0,3% bù trừ trợ cấp xuất khẩu).

Kết quả cuối cùng này so với kết quả sơ bộ đã có sự thay đổi tích cực.

Trước đó, trong thông tin sơ bộ (công bố ngày 7/6/2025 theo giờ Việt Nam), DOC xác định Công ty Thông Thuận (bao gồm cả Thông Thuận Cam Ranh) biên độ 0%, trong khi STAPIMEX bị áp mức sơ bộ 35,29%; đồng thời mức 35,29% còn được áp cho 22 doanh nghiệp thuộc nhóm hưởng thuế riêng biệt nhưng không bị kiểm tra bắt buộc.

VASEP cho biết nhiều doanh nghiệp đã chủ động giao hàng sớm trong tháng 1 nhằm giảm rủi ro trước thời điểm công bố kết quả thuế chống bán phá giá (CBPG) vào ngày 17/2. Nhờ đó, kim ngạch tôm sang Mỹ chưa giảm sâu trong tháng đầu năm, nhưng điều này đồng nghĩa với việc áp lực sẽ dồn sang các tháng tiếp theo.

Mức độ ảnh hưởng không nhiều

Có thể thấy, mức thuế cuối cùng của đợt POR 19 có phần giảm đi so với kết quả sơ bộ được công bố vào năm ngoái. 

Trao đổi với chúng tôi ông Hồ Quốc Lực, Chủ tịch HĐQT CTCP Thực phẩm Sao Ta cho biết mức độ ảnh hưởng không lớn do lượng tôm thương phẩm không nhiều: “Năm nay nuôi tôm rất khó, giá tôm thương phẩm cũng cao”.

Bên cạnh đó, ông Lực đánh giá mức độ ảnh hưởng sẽ tuỳ thuộc vào từng doanh nghiệp cụ thể thay vì chung toàn ngành tôm Việt Nam. 

“Hai bị đơn bắt buộc bị thuế cao trước mắt có thể sẽ tìm thị trường khác cho đến khi kết quả kỳ đánh giá POR20 dự kiến sẽ được đưa ra vào tháng 9 năm nay. Nói cách khác, mức độ ảnh hưởng sẽ chỉ ở quy mô một số doanh nghiệp, còn toàn ngành thì không chịu tác động quá lớn”, ông Lực nhận định. 

Theo ông Lực mặc dù mức thuế chống bán giá của nhóm doanh nghiệp đủ điều kiện hưởng mức thuế riêng biệt của Việt Nam (4,58%) cao hơn so với các đối thủ Thái Lan (2,01%), tuy nhiên phân khúc tôm của Việt Nam tập trung vào hàng giá trị gia tăng cao và hướng tới tệp khách hàng trung lưu nên mức độ ảnh hưởng cũng hạn chế hơn. 

Từ góc độ thị trường, theo VASEP kết quả cuối cùng POR19 được đánh giá có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh xuất khẩu tôm Việt Nam sang Mỹ năm 2025 đạt 796 triệu USD, tăng 5,4% so với 2024, nhưng nhịp mua của nhà nhập khẩu Mỹ có giai đoạn chững lại để cắt giảm tồn kho và điều chỉnh chiến lược mua hàng trước các rủi ro chính sách/thuế quan.

Khi chi phí phòng vệ thương mại biến động, nhà nhập khẩu thường “đặt lại” nguyên tắc mua hàng theo hướng thận trọng hơn về giá, điều khoản chia sẻ rủi ro và tiến độ giao.

Việc mức ký quỹ cho nhóm doanh nghiệp hưởng thuế riêng biệt giảm so với giai đoạn sơ bộ giúp thị trường định hình lại mặt bằng rủi ro khi ký hợp đồng.

Với mức ký quỹ 4,28%, theo VASEP doanh nghiệp có thể thuận lợi hơn khi chào giá và ký các hợp đồng theo chương trình hoặc theo mùa vụ. Đây cũng là yếu tố hỗ trợ năng lực “giữ nguồn cung đều” của Việt Nam vào thị trường Mỹ, nhất là với các khách hàng coi trọng tính ổn định giao hàng và khả năng đáp ứng chuẩn mực.

VASEP đang cân nhắc các hành động pháp lý phù hợp theo quy định của Mỹ, phối hợp cùng doanh nghiệp và các bên liên quan nhằm chứng minh thực tế tôm xuất khẩu của Việt Nam không bán phá giá, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của cộng đồng doanh nghiệp, người nuôi và chuỗi cung ứng tôm Việt Nam.