Chi phí phòng ngừa tỷ giá từ 3%/năm, chứng khoán Việt cạnh tranh dòng vốn ngoại ra sao?

Thị trường chứng khoán Việt Nam bước sang giai đoạn mới sau khi được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Tuy nhiên, diễn biến giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài cho thấy việc cải thiện vị thế chưa đồng nghĩa dòng vốn quốc tế sẽ lập tức đảo chiều.

Theo VPBankS, khối ngoại đã bán ròng khoảng 135.300 tỷ đồng trong năm 2025. Trong 10 tháng đầu năm 2026, giá trị bán ròng ước khoảng 120.000 tỷ đồng.

Áp lực này diễn ra trong bối cảnh dòng vốn quốc tế liên tục thay đổi cách phân bổ tài sản, trong khi thị trường Việt Nam vẫn cần cải thiện nhiều điều kiện để cạnh tranh với các điểm đến đầu tư khác.

Cuộc cạnh tranh dòng vốn trong làn sóng AI

Ông Dominic Scriven, Chủ tịch Dragon Capital, cho rằng việc nâng hạng chỉ số có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng thu hút vốn quốc tế, nhưng tác động không chỉ giới hạn ở các quỹ đầu tư thụ động.

Chia sẻ tại Diễn đàn Thị trường vốn Việt Nam 2026 ngày 30/10, ông cho biết các quỹ thụ động phân bổ vốn theo tỷ trọng của thị trường trong bộ chỉ số tham chiếu. Tuy nhiên, tác động gián tiếp có thể lớn hơn khi các quỹ chủ động, với quy mô vốn lớn hơn, cũng sử dụng những bộ chỉ số này làm cơ sở phân bổ danh mục.

Dù vậy, việc thuyết phục các nhà đầu tư quốc tế tiếp tục rót vốn vào Việt Nam trong bối cảnh hiện nay không dễ dàng.

Theo Chủ tịch Dragon Capital, các thị trường mới nổi đang cạnh tranh quyết liệt để thu hút nguồn vốn quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh dòng tiền bị thu hút bởi làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI). Đây không phải khó khăn riêng của Việt Nam mà là thách thức chung của nhiều nền kinh tế mới nổi.

Cùng đề cập đến sức ép từ môi trường quốc tế, ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiến lược thị trường VPBankS, cho rằng cần đặt diễn biến bán ròng tại Việt Nam trong bức tranh dịch chuyển vốn toàn cầu.

Trong năm 2025, dòng tiền có xu hướng tái phân bổ vào các doanh nghiệp công nghệ hưởng lợi từ AI, đặc biệt tại Mỹ và một số thị trường châu Á. Sang năm 2026, biến động địa chính trị, giá năng lượng và lãi suất tiếp tục tác động đến quyết định phân bổ tài sản, đồng thời xuất hiện hoạt động chốt lời tại nhóm cổ phiếu AI và bán dẫn.

Theo VPBankS, khi lợi suất trái phiếu Mỹ duy trì ở mức cao, chi phí cơ hội của việc đầu tư vào các thị trường mới nổi gia tăng. Đồng thời, biến động tỷ giá và chênh lệch lãi suất cũng ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư của dòng vốn nước ngoài.

Đối với Việt Nam, các yếu tố bên ngoài còn kết hợp với những vấn đề nội tại như thanh khoản, chất lượng hàng hóa và mức độ hấp dẫn của định giá cổ phiếu.

Những yếu tố này phần nào lý giải vì sao thị trường đã được nâng hạng nhưng dòng vốn ngoại vẫn chưa đảo chiều rõ rệt.

Chi phí phòng ngừa tỷ giá là một rào cản

Bên cạnh áp lực cạnh tranh từ môi trường quốc tế, chi phí phòng ngừa rủi ro tỷ giá cũng ảnh hưởng đến khả năng thu hút nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.

Ông Bùi Minh Tuấn, Giám đốc cao cấp Thị trường vốn cổ phần CTCP Chứng khoán Kỹ thương (TCBS), cho biết các định chế tài chính quốc tế đặc biệt quan tâm đến khả năng phòng ngừa biến động tỷ giá khi quyết định đầu tư.

Theo số liệu được ông Tuấn dẫn tại diễn đàn, chi phí phòng ngừa rủi ro tỷ giá kỳ hạn một năm tại một số thị trường trong khu vực như Thái Lan, Indonesia, Malaysia và Trung Quốc dao động khoảng 0,8–2,5%/năm. Trong khi đó, chi phí tại Việt Nam ở mức từ 3%/năm trở lên.

Đối với các kỳ hạn dài hơn, công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá tại Việt Nam còn tương đối hạn chế, trong khi nhà đầu tư quốc tế thường có nhu cầu bảo vệ khoản đầu tư trước biến động ngoại hối.

Chi phí phòng ngừa tỷ giá là một yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư sau khi quy đổi ngoại tệ, qua đó tác động đến quyết định phân bổ vốn giữa các thị trường.

Theo ông Tuấn, việc hoàn thiện cơ chế và giảm chi phí phòng ngừa rủi ro tỷ giá sẽ góp phần cải thiện khả năng thu hút dòng vốn quốc tế vào Việt Nam.

Ở góc nhìn khác, ông Nguyễn Hưng, Tổng Giám đốc TPBank, đề cập đến hiệu quả huy động vốn nước ngoài đối với các ngân hàng thương mại.

Theo đó, các khoản vay trung và dài hạn từ định chế tài chính quốc tế giúp ngân hàng bổ sung nguồn vốn trong bối cảnh tiền gửi trong nước chủ yếu có kỳ hạn ngắn.

Các ngân hàng có thể sử dụng những công cụ phái sinh như hoán đổi tiền tệ để quản lý trạng thái ngoại hối, chuyển đổi nguồn vốn ngoại tệ sang VND phục vụ hoạt động cho vay.

Lãnh đạo TPBank cho biết sau khi tính toán chi phí phòng ngừa tỷ giá và các khoản chi phí liên quan, huy động vốn quốc tế vẫn có lợi về chi phí và hỗ trợ cơ cấu nguồn vốn. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận phụ thuộc nhiều vào uy tín, xếp hạng tín nhiệm và việc đáp ứng các chuẩn mực quản trị quốc tế.

Hai góc nhìn cho thấy chi phí phòng ngừa tỷ giá cần được xem xét trong từng hoạt động cụ thể. Với nhà đầu tư quốc tế, đây là một yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả phân bổ vốn; còn với ngân hàng thương mại, nguồn vốn nước ngoài vẫn có thể mang lại lợi thế sau khi tính toán đầy đủ các chi phí liên quan.

Về phía cơ quan quản lý, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế và tạo điều kiện phát triển các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá phù hợp, giúp nhà đầu tư nước ngoài chủ động quản trị rủi ro khi đầu tư vào Việt Nam.

Cùng với đó là yêu cầu rà soát các quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài, nhất là tại những ngành, lĩnh vực kinh doanh có điều kiện, nhằm cải thiện khả năng tiếp cận thị trường.

Đây là những nội dung được cơ quan quản lý đặt ra trong quá trình nâng cao chất lượng thị trường sau nâng hạng FTSE Russell, đồng thời hướng tới các tiêu chí cao hơn theo chuẩn mực quốc tế, trong đó có MSCI.