CEO OCB và PNJ cảnh báo những rủi ro trước lời hô hào 'startup là phải nghĩ lớn'

Tại phiên thảo luận về “Nghĩ lớn” trong Diễn đàn CEO Circle Forum 2026 tổ chức chiều 7/1, CEO OCB và PNJ đã cùng nhau đưa ra định nghĩa về khái niệm này trong doanh nghiệp, định chế tài chính lớn. Nhưng với các startup nhỏ như Ê Đê Café, bước đầu tiên của nghĩ lớn là “dám làm” ngay cả khi không có hậu thuẫn tài chính.

Anh Y-Pôt Niê, người sáng lập kiêm CEO của Ê Đê Café, chia sẻ về hành trình rời bỏ ngành y để chuyển sang kinh doanh cà phê tại Đắk Lắk. Xuất thân là bác sĩ đa khoa với 4 năm công tác tại bệnh viện, động lực thay đổi của anh đến từ thực trạng nợ nần và sản xuất khó khăn của bà con trong buôn làng.

Với một doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), khó khăn lớn nhất trong giai đoạn đầu chính là tài chính. Anh Y-Pôt Niê cho biết: "Với một người trẻ, khó khăn lớn nhất là tài chính để thu mua nguyên liệu. Tôi 'dám nghĩ' ở đây là dám tự tin vào bản thân và câu chuyện của mình thay vì chỉ nghĩ đến việc vay ngân hàng". 

Ở thời điểm bắt đầu, do lo ngại các tổ chức tín dụng chưa đủ tin tưởng vào một mô hình mới, CEO Ê Đê Café đã chọn cách thuyết phục đối tác bằng "câu chuyện thật" của mình để nhận được sự hỗ trợ trực tiếp.

Hiện nay, đơn vị này đang hỗ trợ bao tiêu nguyên liệu cho gần 1.000 ha cà phê tại địa phương. Để giải quyết bài toán thiếu vốn kéo dài, anh Y-Pôt Niê thực hiện chiến lược tích lũy từ nội lực: "Tôi dồn toàn bộ lợi nhuận để tái đầu tư vào doanh nghiệp và hỗ trợ bà con. Thậm chí, tôi chỉ có đúng một bộ áo vest này để mặc trong những sự kiện quan trọng, vì tôi không dám chi tiêu cho bản thân mà muốn dành vốn cho doanh nghiệp".

Đối với startup này, "Nghĩ lớn" gắn liền với chữ "Dám" và "Uy tín". Theo anh Y-Pôt Niê, uy tín tạo nên niềm tin, và chính niềm tin này là cơ sở để các đối tác đồng hành khi doanh nghiệp chưa có tài sản thế chấp lớn.

Những chiều kích của khái niệm "Nghĩ lớn"

Từ góc độ điều hành các doanh nghiệp có quy mô lớn, ông Phạm Hồng Hải, CEO Ngân hàng OCB và ông Lê Trí Thông, CEO PNJ, đã đưa ra những định nghĩa chi tiết hơn về từ khóa "Nghĩ lớn".

Như ông Phạm Hồng Hải còn bổ sung thêm khái niệm "Nghĩ xa" vào tư duy điều hành. Ông nhận định: "Trong công việc hàng ngày, chúng ta thường bị cuốn vào những sự vụ nhỏ mà quên mất bức tranh tổng thể và mục tiêu cuối cùng của doanh nghiệp. Chỉ khi có đặt câu hỏi: '5 hay 10 năm tới, doanh nghiệp mình sẽ là ai, làm gì và đứng ở vị trí nào?', chúng ta mới định hình được con đường đi và tạo cảm hứng cho toàn bộ nhân viên". 

Theo ông Hải, lựa chọn của ông là "Nghĩ lớn và đi xa".

Dưới góc nhìn của một nhà tư vấn chiến lược và điều hành doanh nghiệp niêm yết vốn hóa tỷ đô, ông Lê Trí Thông phân tách "Nghĩ lớn" thành bốn chiều kích: Dài - sự trường tồn gắn liền với quản trị rủi ro; Cao - tầm nhìn và tầm vóc của người quản lý, người CEO; Rộng - tư duy mở để đón nhận các phương pháp quản trị khác nhau và chiêu mộ nhân sự có kỹ năng khác biệt; và cuối cùng là Vừa (Fit) - đây là yếu tố quan trọng nhất để đối trọng với sự “vĩ cuồng".

Ông Thông lưu ý: "Một cái bẫy của những người quản lý, đặc biệt là ở những công ty thành công, chính là sự 'vĩ cuồng' - nghĩ quá lớn so với thực tế. Chúng ta cần quản lý sự vĩ cuồng đó để giấc mơ phù hợp với nội lực doanh nghiệp, giúp chúng ta đi từng bước chắc chắn. Chữ 'Vừa' phải luôn song hành cùng chữ 'Lớn'".

Điều kiện cần để "Nghĩ lớn"

Đối với lĩnh vực tài chính ngân hàng, ông Phạm Hồng Hải nhấn mạnh "Nghĩ lớn" phải đi đôi với kỷ luật hệ thống. Bản chất ngân hàng là trung gian huy động tiền của người này để cho người khác vay, do đó niềm tin của khách hàng là yếu tố sống còn.

Ông Hải khẳng định: "Hai 'thành trì' chúng tôi phải bảo vệ bằng mọi giá là vốn và thanh khoản. Chúng ta có thể chấp nhận các rủi ro khác, nhưng phải đảm bảo hai yếu tố này để tổ chức tồn tại trong mọi tình huống". 

Ông cũng cảnh báo rằng mặc dù các tổ chức trong nước thường đặt mục tiêu tăng trưởng 30%-50% mỗi năm, nhưng nếu không xây dựng được nền tảng vững chắc mà chỉ chạy theo con số nhanh chóng, doanh nghiệp sẽ không bền. "Khủng hoảng tài chính vừa qua đã cho thấy nhiều tổ chức bị gãy đổ vì thiếu nền tảng", ông Hải nhấn mạnh.

Đồng quan điểm về việc khai thông các nguồn lực, ông Lê Trí Thông cho rằng sự bứt phá thường bắt đầu từ chỗ "hẹp nhất" của doanh nghiệp, có thể là vốn, năng lực hoặc quản trị rủi ro. " 'Dám' nhìn thẳng vào điểm hẹp của chính mình để khai thông nó mới là năng lực quan trọng nhất", ông Thông chia sẻ.

Trong phiên đối thoại, các diễn giả đã phân biệt rõ hai khái niệm "Nghĩ lớn – Làm chuẩn" và "Nghĩ chuẩn – Làm lớn".

Ông Phạm Hồng Hải cho rằng xuất phát điểm phải là giấc mơ (Nghĩ lớn), nhưng "Làm chuẩn" là chọn con đường đúng thay vì "đốt cháy giai đoạn". Ông khẳng định: "Ở Việt Nam, chọn làm điều đúng thường rất khó vì quy định pháp luật phức tạp. Nhưng chọn con đường khó sẽ mang lại giá trị bền vững".

Ông Lê Trí Thông cũng bổ sung: " 'Nghĩ lớn – Làm chuẩn' là dùng sự chuẩn tắc để gọt giũa giấc mơ cho phù hợp với thực tế và luật pháp. Còn 'Nghĩ chuẩn – Làm lớn' mang hàm ý rủi ro cao hơn, vì khi hành động vượt quá sự chuẩn mực ban đầu thì dễ dẫn đến sai sót".

Đối với các startup đang thiếu vốn như trường hợp của Ê Đê Café, ông Thông nhận định rằng khi doanh nghiệp thực hiện "cách làm chuẩn", thì chính tư duy và sự chuẩn mực đó sẽ trở thành "tài sản thế chấp" lớn nhất trong mắt các nhà điều hành chuyên nghiệp và các tổ chức tài chính.