Cả nước cần 500.000 tỷ đồng để mở rộng cao tốc

Trong báo cáo gửi Chính phủ mới đây về việc rà soát, đầu tư nâng cấp các tuyến cao tốc đã phân kỳ đầu tư, Bộ Xây dựng kiến nghị Chính phủ ưu tiên mở rộng ngay các tuyến hai làn xe lên quy mô hoàn chỉnh nhằm giảm nguy cơ ùn tắc, bảo đảm an toàn giao thông và đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội của địa phương.

Chi tiết các tuyến cao tốc và nhu cầu vốn:

Cả nước hiện có 5 tuyến cao tốc hai làn xe, tổng chiều dài 329 km, được triển khai lên 4 làn xe, gồm: Cam Lộ - La Sơn, La Sơn - Hòa Liên, Yên Bái - Lào Cai, Tuyên Quang - Hà Giang đoạn qua Hà Giang và tuyến cửa khẩu Cốc Nam - cửa khẩu Hữu Nghị. Tổng mức đầu tư các dự án này gần 17.700 tỷ đồng và cơ bản đã được bố trí đủ vốn.

Ngoài ra, tuyến Hòa Lạc - Hòa Bình dài 26 km đã được Thủ tướng chấp thuận chủ trương đầu tư theo phương thức đối tác công tư PPP. UBND tỉnh Phú Thọ đang lập báo cáo nghiên cứu khả thi, tổng mức đầu tư gần 8.000 tỷ đồng.

Bộ Xây dựng cho biết thêm 6 tuyến dài 298 km đã được địa phương nghiên cứu mở rộng lên 4 làn xe hoàn chỉnh, gồm: Thái Nguyên - Chợ Mới, Hà Nội - Thái Nguyên, Đồng Đăng - Trà Lĩnh, Tuyên Quang - Hà Giang, Hòa Bình - Mộc Châu và Ninh Bình - Hải Phòng đoạn qua Hải Phòng. Tổng nhu cầu vốn ngân sách trung ương gần 30.500 tỷ đồng.

Hai phương án mở rộng cao tốc Bắc Nam

Với các tuyến 4 làn xe hạn chế (không có làn dừng khẩn cấp) như cao tốc Bắc Nam phía đông cần mở rộng theo quy hoạch 4-8 làn xe hoàn chỉnh, Bộ Xây dựng ước tính nhu cầu vốn 414.580 tỷ đồng, gồm cả ngân sách nhà nước và nguồn vốn ngoài ngân sách.

Bộ Xây dựng cho biết đang nghiên cứu các phương án đầu tư mở rộng cao tốc Bắc Nam phía đông bằng vốn đầu tư công hoặc PPP. Do việc huy động nguồn lực ngoài ngân sách còn nhiều khó khăn, Bộ này đề xuất hai kịch bản sử dụng vốn ngân sách trung hạn giai đoạn 2026-2030.

Phương án thứ nhất là chỉ mở rộng các đoạn hướng tâm vào Hà Nội và TP HCM, nơi có nhu cầu vận tải lớn. Tổng chiều dài khoảng 534 km, tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 64.000 tỷ đồng. Trong đó, nhu cầu vốn ngân sách Trung ương giai đoạn 2026-2030 khoảng 30.500 tỷ đồng.

Phương án thứ hai là mở rộng toàn tuyến dài 1.144 km, tổng mức đầu tư gần 155.000 tỷ đồng. Nhu cầu vốn ngân sách Trung ương cần bố trí khoảng 103.000 tỷ đồng.

Trên đoạn TP HCM - Cà Mau, Bộ Xây dựng cho biết đoạn Trung Lương - Mỹ Thuận đang mở rộng theo PPP; đoạn Mỹ Thuận - Cần Thơ có nhà đầu tư quan tâm; còn đoạn Cần Thơ - Cà Mau hiện lưu lượng chưa cao, điều kiện thi công khó khăn, thiếu nguồn vật liệu nên cần xem xét đầu tư thành dự án riêng.

Đối với các đoạn tuyến cao tốc khác dài khoảng 860 km, gồm Tuyên Quang - Phú Thọ, Cao Lãnh - Lộ Tẻ - Rạch Sỏi, Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, Mỹ An - Cao Lãnh - An Hữu, vành đai 3 TP HCM, Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, nhu cầu vốn mở rộng khoảng 140.390 tỷ đồng.

Bộ Xây dựng nhận định với các tuyến cao tốc 4 làn xe hạn chế, số liệu hiện nay mới dừng ở mức sơ bộ, chủ yếu để xác định nhu cầu vốn, chưa đủ cơ sở để đánh giá hiệu quả đầu tư. Vì vậy, Bộ đề nghị các cơ quan chủ quản tiếp tục nghiên cứu chi tiết từng dự án, tính toán đầy đủ hiệu quả kinh tế xã hội, tài chính và quyết định đầu tư khi bảo đảm hạch toán hiệu quả.

Theo quy hoạch mạng lưới đường bộ, cả nước có 43 tuyến cao tốc với tổng chiều dài 8.923 km. Đến nay, 3.345 km đã đưa vào khai thác hoặc thông xe kỹ thuật; 1.252 km đang thi công; khoảng 1.721 km đang chuẩn bị đầu tư.

Trong số này, khoảng 2.801 km được đầu tư phân kỳ, gồm hơn 2.107 km đã khai thác và 694 km đang xây dựng. Trong phần đã khai thác, có 548 km cao tốc 2 làn xe và 1.559 km cao tốc 4 làn xe hạn chế. Phần đang xây dựng có 105 km cao tốc 2 làn và 589 km cao tốc 4 làn hạn chế.