Bán thuốc lá thu hơn 17.200 tỷ, một ông lớn mang gần 4.000 tỷ đi ‘buôn tiền’, chi hơn nghìn tỷ trả cổ tức

Theo báo cáo tài chính hợp nhất tóm tắt giữa niên độ, Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam (Vinataba) ghi nhận nửa đầu năm doanh thu thuần đạt 17.223 tỷ đồng, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước.

Tốc độ tăng trưởng doanh thu diễn ra nhanh hơn tốc độ tăng giá vốn hàng bán đã giúp biên lợi nhuận gộp của doanh nghiệp cải thiện. Cụ thể, lợi nhuận gộp trong kỳ đạt 3.160 tỷ đồng, cao hơn mức 2.588 tỷ đồng của nửa đầu năm 2025.

Trong kỳ, Tổng công ty ghi nhận chi phí bán hàng ở mức 608 tỷ đồng và chi phí quản lý doanh nghiệp là 1.542 tỷ đồng.

Lũy kế 6 tháng đầu năm, lợi nhuận trước thuế của Vinataba đạt 1.652 tỷ đồng, tăng 60% so với mức 1.029 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp đạt 1.339 tỷ đồng.

Hoạt động kinh doanh cốt lõi không chỉ ghi nhận sự gia tăng về mặt lợi nhuận kế toán, tức lãi ghi nhận trên sổ sách, mà còn tạo ra dòng tiền tươi chảy vào két của công ty. Cụ thể, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh thặng dư - lượng tiền mặt dôi dư ra sau khi đã trang trải xong mọi chi phí hoạt động thường ngày, đạt 1.562 tỷ đồng, gấp hơn 2,6 lần so với mức thặng dư 592 tỷ đồng của nửa đầu năm 2025.

Nguồn vốn nhàn rỗi này chính là cơ sở để Vinataba thực hiện các chiến lược phân bổ dòng tiền vào hoạt động đầu tư tài chính trong kỳ.

Chi gần 4.000 tỷ đồng cho vay, doanh thu tài chính tăng gấp 2,2 lần

Điểm nhấn trong cấu trúc lưu chuyển tiền tệ của Vinataba nửa đầu năm 2026 là việc gia tăng quy mô đầu tư tài chính ngắn hạn. 

Thay vì để dòng tiền kinh doanh thặng dư và tiền mặt có sẵn tồn đọng, Tổng công ty đã chi ra 3.909 tỷ đồng để cho vay và mua các công cụ nợ, có thể hiểu động thái này mang tính chất cho vay để hưởng lãi suất như trái phiếu, tín phiếu…, của các đơn vị khác, cao hơn nhiều so với mức 1.686 tỷ đồng của cùng kỳ 2025.

Quyết định phân bổ nguồn vốn này khiến khoản mục "Đầu tư tài chính ngắn hạn" (chủ yếu là đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn, tương đương tiền gửi ngân hàng có kỳ hạn - tức là mang tiền đi gửi tiết kiệm để nhận lãi suất an toàn) trên bảng cân đối kế toán tăng từ 1.001 tỷ đồng hồi đầu năm lên 3.759 tỷ đồng vào ngày 30/06/2026, tương đương mức tăng 275%.

Sau khi trừ đi phần thu hồi gốc vay cùng lãi và cổ tức thu về, dòng tiền thuần chi cho hoạt động đầu tư ở mức âm 2.523 tỷ đồng. Riêng chi phí mua sắm, xây dựng tài sản cố định và các tài sản dài hạn khác chiếm 129,4 tỷ đồng.

Kết quả của việc mở rộng danh mục công cụ nợ và tiền gửi là doanh thu hoạt động tài chính tăng lên mức 387,2 tỷ đồng, gấp 2,2 lần so với con số 175 tỷ đồng của cùng kỳ 2025.

Theo báo cáo lưu chuyển tiền tệ, số tiền lãi cho vay, cổ tức (phần lợi nhuận được chia từ các công ty khác) và lợi nhuận thực thu bằng tiền mặt trong kỳ đạt 343 tỷ đồng (cùng kỳ năm 2025 là 327 tỷ đồng).

Về cơ cấu nợ, Tổng công ty đã chi 7.388 tỷ đồng để trả nợ gốc vay, đồng thời có khoản thu từ đi vay mới là 6.836 tỷ đồng. Như vậy, doanh nghiệp chi ra ròng để giảm nợ gốc. Chi phí tài chính trong kỳ được ghi nhận ở mức 160 tỷ đồng, trong đó tiền chi trả lãi vay phát sinh thực tế là 153 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, Vinataba đã chi 1.136 tỷ đồng để trả cổ tức và lợi nhuận cho chủ sở hữu, mức chi này cao hơn nhiều so với con số 250 tỷ đồng của cùng kỳ năm 2025.

Ở mảng đầu tư vào các công ty liên doanh, liên kết, quy mô vốn đầu tư của Vinataba tiếp tục mở rộng, đạt 667 tỷ đồng tại ngày 30/6/2026, tăng 32 tỷ đồng so với mức 635 tỷ đồng đầu năm. Trong 6 tháng đầu năm, mảng này đóng góp 110 tỷ đồng lợi nhuận, chiếm khoảng 8% tổng lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh.

Kết thúc nửa đầu năm, quy mô tổng tài sản của Vinataba có sự sụt giảm nhẹ, đạt 26.679 tỷ đồng so với mức 27.441 tỷ đồng đầu năm, nhưng cơ cấu nguồn vốn ghi nhận sự dịch chuyển.

Về phía tài sản, tài sản ngắn hạn chiếm 87% tỷ trọng, tương đương 23.273 tỷ đồng. Trong đó, hàng tồn kho là khoản mục lớn nhất với 14.643 tỷ đồng.

Do lượng tiền được sử dụng vượt quá thặng dư tạo ra từ kinh doanh (chủ yếu tập trung cho đầu tư tài chính, trả nợ vay và chi trả cổ tức), lượng tiền và tương đương tiền của doanh nghiệp giảm từ 5.819 tỷ đồng hồi đầu năm xuống còn 3.168 tỷ đồng vào cuối tháng 6/2026. 

Hiểu đơn giản là tiền mặt có sẵn giảm xuống không phải vì công ty làm ăn lỗ, mà vì công ty đã lấy lượng lớn tiền mặt nhàn rỗi đem đi gửi ngân hàng kiếm lãi, trả nợ gốc và chia lãi cho cổ đông.

Tài sản dài hạn đạt 3.405 tỷ đồng, phần lớn là tài sản cố định hữu hình với giá trị còn lại 2.206 tỷ đồng.

Về phía nguồn vốn, nợ phải trả giảm từ 15.679 tỷ đồng hồi đầu năm xuống còn 14.094 tỷ đồng. Nợ ngắn hạn chiếm phần lớn với 13.578 tỷ đồng, trong đó bao gồm 4.577 tỷ đồng vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn.

Ngược lại, vốn chủ sở hữu tăng từ 11.761 tỷ đồng lên mức 12.584 tỷ đồng, phần gia tăng này chủ yếu được hình thành từ lợi nhuận sau thuế chưa phân phối lũy kế trong kỳ.