AI thúc đẩy 'doanh nghiệp một người' ở Trung Quốc thế nào

Với Wang Yao, nhà sáng lập một OPC liên quan đến kênh cá nhân mang tên Wiley, sức hấp dẫn không nằm ở quy mô, mà ở tính linh hoạt và rủi ro thấp. Thông qua chia sẻ nội dung trên mạng xã hội về sự phát triển cá nhân, cuộc sống ở nước ngoài và cách tiết kiệm chi phí để nâng cao đời sống, kênh của cô thu hút hơn 100.000 người theo dõi trên Xiaohongshu - mạng xã hội kết hợp thương mại điện tử phổ biến tại Trung Quốc.

Ngoài đời, Yao cũng mở một doanh nghiệp tập trung vào dịch vụ tư vấn và hợp tác thương hiệu. Quan trọng hơn, cô làm chủ chính cô.

"Công ty hoạt động rất hiệu quả vì không có nợ, chi phí thấp và linh hoạt cao", Yao nói với China Daily, mô tả mô hình kinh doanh của mình là "kiếm tiền theo cách biến sự tin tưởng thành doanh thu".

Theo Yao, ngày càng nhiều người nhận ra tinh thần khởi nghiệp không nhất thiết phải cần đến đội ngũ lớn, vốn đầu tư mạo hiểm hay sự hỗ trợ từ các tập đoàn. "Mọi người dần nhận ra họ không cần gia nhập một công ty lớn hay theo đuổi việc gọi vốn và IPO", cô nói. "Một người vẫn có thể xây dựng một doanh nghiệp tốt bằng kỹ năng và tầm ảnh hưởng của chính mình".

Để có sự ổn định hiện tại, Yao cho biết AI đóng vai trò quan trọng. Nhờ trí tuệ nhân tạo, cô không cần thuê người viết nội dung, nhà thiết kế hay biên tập viên video, qua đó giúp chi phí vận hành OPC ở mức thấp, đồng thời cho phép thử nghiệm những hướng nội dung hoặc mô hình kinh doanh mới với rủi ro rất thấp.

"Doanh nghiệp một người là sản phẩm trong kỷ nguyên của trí tuệ nhân tạo", bà Karen Dai, nhà sáng lập SoloNest, công ty tổ chức sự kiện nhỏ tại Thượng Hải, nói với Straitstimes. "Trước đây, việc tự điều hành một doanh nghiệp rất khó khăn, nhưng AI giúp giảm đáng kể rào cản gia nhập".

Dai cho rằng OPC là một trong những câu trả lời cho "lời nguyền tuổi 35" - thuật ngữ ám chỉ việc nhân viên tại các công ty công nghệ bị đào thải khi bước vào độ tuổi này. "Ở tuổi 35, dường như có một ranh giới vô hình", Dai, 38 tuổi, cho biết. "Mọi người có thể gặp thách thức tại nơi làm việc, còn doanh nghiệp cũng xem xét lại những nhân lực phù hợp ở độ tuổi này".

Wei Xin, 34 tuổi, cư dân Thượng Hải, nói đã đoán trước công việc của mình sớm bị AI thay thế từ vài năm trước. Dù tốt nghiệp một trường đại học có tiếng tại Mỹ, cô vẫn về Trung Quốc, học thêm khóa học về Gemini, trước khi chuyển sang sáng tạo nội dung trên mạng xã hội. "Tôi hơi lo về AI", cô nói. "Nếu không sử dụng nó, không tiếp cận nó, tôi có thể sớm bị loại bỏ".

"Sự phổ biến, dễ tiếp cận và ngày càng hữu dụng của AI đang giúp một cá nhân có khả năng vận hành như cả một đội nhóm", ông He Xia, cựu chuyên gia của Học viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông Trung Quốc (CAICT), cho biết.

Ông đánh giá, các công cụ AI hiện tích hợp nhiều chức năng, từ phát triển phần mềm, tìm kiếm đến tạo hình ảnh và sản xuất âm thanh/video. Các tác nhân AI như OpenClaw cũng đang là yếu tố giúp giảm rào cản lập trình, mang lại cơ hội cho doanh nhân có ít kiến thức kỹ thuật.

Xu hướng này hiện định hình lại bức tranh khởi nghiệp của Trung Quốc. Theo báo cáo về xu hướng phát triển doanh nghiệp tư nhân tại Trung Quốc giai đoạn 2025-2030 do Hiệp hội Nhân tài Zhongguancun công bố tháng 2, số lượng OPC trên toàn quốc đã vượt 16 triệu tính đến tháng 6/2025, chiếm 27,4% tổng số doanh nghiệp tại Trung Quốc. Chỉ riêng nửa đầu 2025, nước này ghi nhận 2,86 triệu doanh nghiệp tư nhân mới thành lập, tăng 47% so với cùng kỳ năm 2024 và chiếm gần một phần tư tổng số doanh nghiệp mới đăng ký. Trong khi đó, People's Daily dẫn các nguồn cho biết tính đến cuối năm 2025, gần 7,32 triệu OPC mới được đăng ký tại Trung Quốc, tăng 42,3% so với cùng kỳ năm 2024.

Theo Rest of World, xu hướng OPC bắt đầu lan rộng vào tháng 11 năm ngoái, khi thành phố Tô Châu, một trung tâm sản xuất công nghệ cao, cam kết biến thành điểm đến cho "doanh nhân AI cá nhân" bằng cách xây dựng 30 cộng đồng OPC và đặt mục tiêu nuôi dưỡng 1.000 doanh nghiệp một người vào năm 2028. Các địa phương khác nhanh chóng làm theo với những ưu đãi riêng. Ví dụ, quận Pudong của Thượng Hải đề nghị chi trả chi phí điện toán cho các công ty khởi nghiệp tới 300.000 nhân dân tệ (44.000 USD). Thành phố Vũ Hán đang cung cấp khoản vay đặc biệt cho OPC ở lĩnh vực AI, hứa sẽ giúp "bù đắp một phần tổn thất" nếu vỡ nợ.

Trong khi đó, theo AFP, tháng 11/2025, thành phố Tô Châu cam kết đào tạo hơn 10.000 nhân tài OPC vào năm 2028 và rót khoảng 100 triệu USD vào một số lĩnh vực như robot, chăm sóc sức khỏe. Hồi tháng 3, thành phố Thành Đô cũng thông báo trợ cấp khoảng 2.800 USD cho sinh viên tốt nghiệp thành lập công ty một người sử dụng AI. Theo ThinkChina, ngày 16/3, tỉnh Quảng Đông đã ban hành chính sách OPC cấp tỉnh đầu tiên, đề xuất xây dựng 100 cộng đồng hệ sinh thái và bồi dưỡng 1.000 công ty OPC kiểu mẫu đến năm 2028 nhằm thúc đẩy cạnh tranh khu vực.

Theo Our China Story, các doanh nhân OPC chủ yếu thuộc thế hệ sinh sau năm 1990 và sau năm 2000. Thế hệ này sử dụng thành thạo công cụ kỹ thuật số, theo đuổi phương thức làm việc linh hoạt và tự chủ, đồng thời trực tiếp chuyển đổi sự sáng tạo cá nhân và kỹ năng chuyên môn thành giá trị thương mại.

Ông Kyle Chan, nghiên cứu viên Viện Brookings, đánh giá các biện pháp thúc đẩy của Trung Quốc là chất xúc tác giúp doanh nghiệp nhỏ cất cánh. Việc tài trợ cho OPC là giải pháp chi phí thấp nhằm giải quyết tình trạng thất nghiệp, khi hàng triệu lao động trẻ Trung Quốc ở độ tuổi 16-24 tuổi đang thất nghiệp.

Chủ tịch Alibaba Kuo Zhang cho biết 30-40% khách hàng của nền tảng thương mại điện tử này là "doanh nhân độc lập". Đầu năm nay, hãng ra mắt Accio Work, trợ lý AI thiết kế riêng cho doanh nghiệp nhỏ, hiện có 10 triệu người dùng hàng tháng, giúp quản lý dịch vụ khách hàng, tuân thủ thuế, tiếp thị và hậu cần.

Tuy nhiên, giới phân tích cũng cảnh báo chỉ riêng AI không thể đảm bảo thành công lâu dài cho doanh nghiệp. "Nhiều người chỉ tập trung vào tác động của AI tới năng suất mà bỏ qua thực tế rằng, trong mô hình 'con người cộng AI', con người vẫn là yếu tố cạnh tranh cốt lõi", GS Zhou Guangsu của Trường Lao động và Nguồn nhân lực thuộc Đại học Nhân dân Trung Quốc, cho biết.

Ông Guangsu cho rằng, AI có thể giúp doanh nhân nhanh chóng xây dựng sản phẩm và ứng dụng. Tuy nhiên, việc thương mại hóa vẫn phụ thuộc nhiều vào khả năng phán đoán kinh doanh, hiểu biết thị trường và khả năng thích ứng dưới áp lực.

Pan Helin, thành viên Ủy ban chuyên gia về kinh tế thông tin và truyền thông thuộc Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc, cho rằng OPC không nên trở thành xu hướng nếu chỉ mang tính biểu tượng. "Quan trọng là nội dung hơn hình thức", Helin nói. "Việc giảm chi phí giao dịch, cải thiện môi trường kinh doanh và tăng cường chính sách hỗ trợ nhân tài mới là chìa khóa cho sự phát triển bền vững của ngành".